Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Et proprii & focii progignebantur amores
Ipso cum mundo; cunctarum erat unio constans
Rerum, hominumque eadem constans erat unio vinclum. 225
Tum nulla innocuas vefana superbia terras
Vastabat. Nullæ, fästus fomenta maligni ,
Artes , insidias fraudesque dolosque docebant.
Tumque homines, brutique animi , communiter usi
Ruribus ac filvis, patulo sub tegmine tuti

230
Arboris umbrofæ, lociatis gressibus, ibant.
Una gaudebant mensa, pariterque cubili
Gaudebant uno. Cædes, variæque rapinæ ,
Non vestes homini, non hæc alimenta, parabant.
Silva, hinc arboribus , refonis hinc cautibus, ingens 235
Delicium efficiens, templum commune struebat,
Quo, quicquid sensus vocisque acceperat usun,
Communem patrem communi laude canebat.
Nec vestita auro , nec foeda sacraria ftabant
Sanguine. Purus erat sceleris, vitæque facerdos 240
Integer. Ambitio procul hinc, procul impia cædes.
Coli comniunis, coeli mens provida cunctis
Ante oculos illuftris erat. Non sæva tyrannis,
Sed regnum , constans & amore & pace, manebat
Laus hominis, reliqua promte parente caterva. 245

O homo venturi quam differt temporis ! auctor Nequitiæ, gaudens & raptu & fanguine, factus Dimidiæ in terris vitæ mors atque fepulchrum! Hoftis naturæ ! lacrymæ gemitusque latronem Undique circumstant hominem! latro, proditor, hostis 250 Ipfe fui ! varios justofque nefaria morbos Luxuries gignit, cædemque ulciscitur ipfa, Sanguine quæ miserum fatiarat, victima, corpus. Horribiles animi motus, mentisque furores, Ex his sumentes primævis cædibus ortum,

255 Contra hominem , fævum multoque ferocius ausu

260

265

270

Irritant animal, hominem proh! fcilicet ipsumn.

Nunc, mortalis homo mediis quibus usus, ad artis
Sensim, à natura, culturam venerit, audi.
Instinctum ratio est comitemque ducemque fecuta.
Vade, inquit natura homini , vade, inftrue mentem,
Brutorum exemplis duétus. Volucresque feræque
Carpere te doceant alimenta, ex arbore fæti,
Virtutesque berba , folerti indagine, nolle;
Te ftudiofus apui cætus, mirabilis arte,
Ædificare domus doceat; tibi , fcindere aratro
Terras talpa néger , vermis tibi texere, monstret ;
Nautilus exilis doceat componere navem ,
Uti remigiis , fciteque admittere ventos,
Onnis te generis doceat commercia brutum.
Hic fubtus terram monimenta parautur do urbes;
illic funt medio fufpenfi ex aëre nidi,
Sufpenfa fedes, dubia fuper arbore faćte.
Cujufvis populi , quamvis exilis, do artes,
Et studia, dow mores , geniumque, addiscere cura.
Qua formicarum conftet respublica lege,
Quod fit apun regnum , regni quæ förma, quis ordo.
Ordine rem faciunt illæ , fine rege, vagatæ ;
He contra insignis positæ fub lege monarche
Sedem queque fuam certam, certique peculi
Accepit curam. Quæ fit lex illa perennis,
Que formam regni fartan rectamque tuetur,
Sedulus obferva. , quam natura creatrix ,
Tam lex eft fupiens , quamque immutabile factum,
Tam lex hæc apium mutari nescit de ordo.
Frustra nudes formare magis subtilia legum
Fila tua ratione tibi , fruftraque laboras,
Legum hac textura jus fafque tenere ligatum.
Quin poțius summum jus summa injuria fier.
Fortibus est nimium semper jus debile di impar;

275

280

285

295

295

300

305

Debilibus contra est rigidum nimis , do nimis acre.
Vade igitur , cun&tis rebus dominare creatis.
Dignior edoceat reliquos parere minores.
A brutis primum acceptas animantibus artes
Excole Mufarum regem te turba coronet ,
Ipsiusque Dei sapientis adoret ad inftar.

Hæc ubi dicta dedit natura industria, morem
Gessit homo docilis. Sedes conduntur & urbes.
In cetus coëunt homines. Consortia fiunt.
Hic minor, hic major , sensim Respublica furgit.
Nunc homines focio fecum copulantur amore,
Nunc, cogente metu , finem res spectat ad unum.
Eft regio, cujus meliores exhibet arbor
Fructus. Eft , cujus currit foecundior unda.
Quæ poterat miseri vastare injuria belli ,
His uti faciunt commercia mutua gentes.
Bella igitur, lites, rixæ , procul este jubentur.
Federa, amicitiæ , felicia vincula , fiunt.
Quam non firmabant amor & communio nexus
Humani generis , dum res & nomen amoris
Non nisi libertas erat, & lex nulla ligabat,
Jus nullum , nisi quod secum natura ferebat.
Hac ratione ftatus efformabantur in orbe.
Regis inauditum nomen titulusque latebat.
Utilitas donec communis gigneret unum,
Quem penes arbitrium fit, vis , & norma jubendi.
Unica tum virtus, locupletans artibus orbem,
Et tantum arcendis procul hoftibus arma capeffens,
Hæc, inquam , virtus , natos que patribus urget
Præstare obfequium , folum præftare valebat,
Princeps ut patrie pater exoptabilis esset.

Huc dum quisque sui cætus Patriarcha fuborti
Rex erat, atque pater venerabilis , atque facerdos,
Impofuit capiti naturæ dextra coronam.

[merged small][merged small][ocr errors][merged small]

325

330

335

340

Grex quoque subjectus tam confidebat in illo
Non aliter, quam fi coram Deus alter adesset.
Nempe oculus leges, oracula lingua ferebat.
E fulcis terræ proferre alimenta docebat,
Flammis jufla dare, & concludere finibus undas,
E maris horribili producere grandia abyslo
Monftra, fuper terras aquilam deducere cælo.
Tandem cum fieret moribundus, debilis, æger,
Coeperunt homines hominis mala fata dolere,
Quem nuper coluere Dei immortalis ad inftar.
Poftea mortales, ad patrem à patre regressi,
Communem ac primum perquisivere parentem,
Hunc & adorarunt devota mente rcpertuni.
Credebant primi, mundum cæpiffe, parentes.
Hæc de principio mundi persuasio prima,
Hæc veri intemerata fides à patribus ibat ·
Non interrupto ad venturos ordine natos.
Eft opus, est opifex, aliud. Discrimen utrinque
Grande intercedit. Recte hoc innotuit illis.
Ex opere ergo opifex cognofcebarur, & illum
Recta Deum ratio tantum admittebat & unum.
Nondum perversus inentes corruperat error,
Nondum lucem illam. Ratio, ceu conditor ipse,
Omnia quod bene fint, quod recte facta, videbat.
Virtutem certo pede sectabatur & æquum.
Dux erat atque comes fidus , via & ipsa, voluptas,
Inque Deo Patrem charum reverenter habebat,
Tota fides, torum ftudium virtutis opufque
In solo ac puro tum consistebat anore.
Jus divum erga homines nullum natura ferebat,
Neve timere mali dilecto à Numine quicquam
Debebant homines, toto de pectore certi,
Ens fummum fumme elle bonum, nec id elle nequire.
Vera fides, verum regimen, venere sub unum

345

350

355

Tum thalamum. Illa Dei, hoc hominum, prodebat amorem. Quis primum servas animas, & fubruta regna,

360 Hoc fidei docuit fceleratum admittere monstrum : Plures quod facti fint, quodque operentur, ob unum ? Unde à naturæ tam vana exceptio lege, Quæ mundum eveștit, causfæ obluctata supremæ ? Vis expugnabat primun. Expugnatio leges

365 Poftea condebat. Donec reverenter habere Stulta superstitio, posita quasi lege, tyrannum Juflit. Divifa eft mox inter utrumque tyrannis. Nempe supersticio, ex debellatore tyranno, Fecit coeca Deum , fecitque ex cive fequaci

370 Mancipium miserum. In partes astuta vocavit Cæleftes ignes, tonitruque & fulminis ictus, Concussos montes, tremefactaque viscera terræ. His usa auxiliis populum prostravit inertem, Elatosque animos, species, fimulacra, chimæras,

375 Iftarum auctores rerum, prece adire coëgit. De cælo in partes scislo descendere divos, Prodire e terris monstra infernalia fecit. Hic sedes Stygias , metuendaque regna locavit, Illic Elyfios fortunatofque piorum Constituit campos. Effecit Dæmonas horror. Effecitque Deos miseris spes credula votis, Nempe Deos, partem folitos in utramque moveri, Queis erat ingenium varium & mutabile femper , Fraudis amatores , fervofque libidinis omnis,

385 Vindictæ cupidos, ira luxuque nefando Hinc inde abreptos, ejusdem denique mentis Naturæque Deos, hominum prout ipsa creatrix Mens erat. Horribiles sitientia pectora cædes, Divorum in coetu , credebant effe tyranni. Ira inflammatus zelus, non ardor amoris, Dux fuit illorum. Truculenta superbia , coelum,

380

390

« ZurückWeiter »