Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Infernale odium, tenebras stabilivit Averni.
Poftea ceflabant fancta effe palatia cæli.
Templa ftruebantur. Conficta idola nitebant.

395
Multo furgebant altaria fanguine plena.
De viva primum nutritus carne sacerdos,
Mox fæda humano tinxit simulacra cruore.
Cæli sulphureo terrebat fulmine terras,
Prodibatque Deus, velut hoftem machina terrens.

490 Sic amor,

in fefe nimium conversus & unum,
Per fas, perque nefas, & opes, & culmina honorum,
Atque voluptates , violento corripit æstu.
Idem amor, ad cunctos tendens fua brachia , cauffas,
Cur motus æftusque suos restringat, habebit.

405
Idem amor imperii ac legum bona fiet origo.
Si, tu quod cupis, id cupiant alii quoque plures,
Velle tuum nihil eft. Tua, quæso , fola voluptas
Quid tandem contra multorum vota valebit ?
Qua bona parta tibi ratione tueberis unus ,

410 Quæ vel , si fomno jaceas & nocte sepultus, Subtrahet infirmus, vel dextræ fortior hostis Eripiet vigili. Securæ amor ergo quietis Ut libertatis , fas est , restringat amorem. Utque id fervetur, quod quilibet optat habere, 415 Fas est, ut cuncti finem focientur ad unum. Jpfi ut securi reges dominentur, & abfit, Quod metuunt, verum juftumque colunt & amorem. Ergo amor infringat proprius molimina prima, Privatusque insit communibus ufibus ufus.

420 Rebus sic gestis , ftudiis mens dedita honestis, Aat pulchris animus generofifque æftibus actus, Numinis aut summi fapiens imitator , amicus Aut hominum , civis bonus, aut bonus, ecce! Poëta, Surgit, restauratque fidem, ac virtutis amorem, 425 Ceu primum humano generi donarat utrunque

Natura. Antiqua hæc, & non nova lumina reddit ,
Accenditque iterum. Producit imaginis omnem
Divinæ , fi non formam, tamen inftar & umbras.
Reges ac populos docet æquis juribus uti ,

43
Nec laxare nimis, nimium nec ftringere frænos,
Maxima cum minimnis tam conciliare scienter,
Hæc ut qui lædat temere, subvertat & illa.
Cunctorum ut fecum pugnantibus usibus, unum
Sub fædus nexis, ftatuum concentus & ordo

435
Unanimis fieret. Mundi hæc perfectio magna est,
Rerum ex consensu variarum & nexibus orta.
Fortia cum miseris, cum parvis grandia, in unum
Hic abeunt finem, facta, ut fibi quæque ministrent,
Non noceant, firment quodvis, non debile reddant, 440
Prosint, non perdant. Tanto quis fortior hic est,
Quanto plus aliis fimul infervire laborat.
Tam quis erit felix, alios quam reddere norit
Felices. Punctum hic res quæque feruntur ad unum.
Unum hic cuncta petunt , vario licet ordine, centrum, 445
Bestia , fervus, homo, dominus, rex, angelus ipse.

De regni formis moveant certamina ftulti.
Optima quæque vehens fecum, certe optima forma eft.
De formis fidei lites & jurgia tractent
Zelotæ tumidi. Nemo vitæ integer errat. '

450
Huic uni quicquid fini magnoque repugnat,
Falsum est, & quicquid mores emendat & ornat,
Quicquid concurrit facere & fervare beatum
Humanum genus, hoc divini muneris esto.

Vitis homo est fimilis. Fulcris etiam indiget inftar 455 Vitis, & ex socio vires, quas continet, ortum Amplexu capiunt. Sic unufquisque planeta Et propriam circum motu uno volvitur axem, Et simul insignem folis circumfluit orbem. Non secus in noftro existunt duo pectore motus, Unus nos ipsos, & niundum respicit alter.

Hac Deus & natura omnem ratione ligavit Rerum compagem , fancta hac stant omnia lege, IUt proprii fimul & fociales semper amores Non nisi constituant, varie mixti licet, unum. 465

460

EPISTOLA QUARTA

DE
NATURA ET STATU
H O M IN IS

IN
RELATIONE AD FELICITATEM

SEU
SUMMUM BONUM CONSIDERATI.

O Noftræ princeps naturæ atque unice finis,

Summa falus, fummumque bonum, fortuna, voluptas, Et quocunque

velis tandem tibi nomine dici! Quod, quicquid fueris, gemitus in pectore nostro Eternos generas. Mortis quod fata pavere,

5 Quod vitam tolerare facis. Quod quæreris, æque Ancipiti studio , fanis ftultisque, doloso Oblatum vultu ; cælesti o semine nata , In noftras fiquidem delapfa es desuper oras, Dic, quibus in terris digneris crescere, planta ?

IO Numne tuum blandus radius florem explicat aula? Aut pretiofa tuam , cum geninis, viscera terræ Occultant faciem ? laurisne & frondibus, arte Intertexta lates, Parnassi ? aut falce fecaris In campo Martis ? mihi dic, ubi crefcis ? ubi non?

16 Culturæ elt, nofter fi fit labor irritus, omnis, Non terræ, culpa. Haud uno certo que tenetur Vera falus inclufa loco. Reperitur in oris

[ocr errors]
[ocr errors]

Nullis, aut cunctis. Procedit libera semper.
Nescit emi, vendique. Fugit folium illa Monarchæ.
Tecum, MecenAS, habitat, tecumque moratur.

Vade, age, vel totam fapientum consule turbam
Ad fummum quæ prona bonum via ducat? In ipso
Lumine delirant fapiences. Præcipit una
Pars servire aliis. Homines fugere altera suadet.

25
Sunt, quibus omne honi genus actio dicitur esse.
Sunt, quibus alta quies. Huic illud fola voluptas ,
Illi contra animi ftatio tranquilla, vocatur.
Sensu tam vario, tam definitio forma
Conftans multiplici, quid tandem geftat in ore ? 35
Nempe bonum, esse bonum, quodque eft decus, id decus effe.
Hic ait, à cuncti sensu procul esle doloris,
Esse voluptatem. Quo gressum fixerit, alter,
Anceps consilii, dubius mente ac pede, nescit ,
Virtutemque ipfam fpeciem vanam arguit effe.

35 Stulta igitur valeat fallacis opinio callis Instar, naturæ veftigia certa sequamur. Summi quamque boni fortemque ftatumque capacem Ede scias. Nemo eft, quin hoc acquirere possit. Non procul eft nobis. Nobis fe fiftit , & offert

43 Dona, nec extremis rerum consistit in oris. Adlit recta tuæ ratio modo mentis, & adsit Recta voluntatis cultura & candida virtus, Quid quantumve alii varia de sorte querantur, Non minus esse queunt communia dona salutis,

45 Quan communi homines sensu ac ratione fruuntur.

Summam in agendo, tene, caussam generalibus uti
Legibus, haud mundi partem spectantibus unani.
Quod verum est rectumque bonum, non constat in una
Unius vita, cunctorum spectat & infert,

so Summæ confilio cauflæ, vitam atque salutem. Non est ulla boni cuidam data portio soli,

-40

55

60

65

Quin aliqua ad totam referatur parte catervam.
Non latro crudelis, non percitus igne tyrannus
Vindictæ, faftuque tumens, non claustra tenebris
Obsita amans monachus , nemo fibi sufficit unus.
Qui genus humanum fugere aut odisse vidtntur
Inprimis, quærunt, fe qui mirentur, habere.
Cujus se tradant fidei, fectantur amicum.
De te quid ftatuant alii, contemnere si vis
Omnino , ex omni languebit parte voluptas,
Gloriaque in tenebris tota obscurata jacebit.
Partem quisque boni cepit, plus si petat, ipfo
Percipiet fenfu, partem quæfita voluptas
Quod vix dimidiam curæ votique rependat.

Ordo, Dei fummi magna eft lex atque fuprema.
Hoc ita principio posito, sunt semper, & esse
Debebunt homines , alios qui viribus, arte,
Divitiis , præstent. Verum hinc concludere velle,
Felices magis esse illos , rationis id omnem
Offendit sensum. Non est injuftus, inique
Nil unquam ftatuit quicquam Deus, omnibus æque
Concessit gaudere bono, & felicibus effe.
Felix ille ftatus, fociis defectibus auctus,
Incrementa capit, non his evertitur armis.
Naturæ ipfius pacem discrimina fervant.
Hic nil conditio, nil circumftantia , mutat
Seu princeps aliquis fuerit, seu fubditus, unum
Eft & idem cujufque bonum. Defenfor, amicus,
Patronus fueris , seu defendaris , ameris,
Sisque cliens pauper. Nil refert: fingula mundi
Communi cælum afslavit fpiramine membra.
Communem pariter donavit cuique falutem.
Omnes æquali donatos surte per orbem
Fac gaudere homines , rixæ , certamina, bella,
Nonne forent femper ? Cunctos Deus ergo benignus

[merged small][merged small][ocr errors]
« ZurückWeiter »