Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

55

60

65

Suntne tibi foli fruges & semina terræ ?
Falleris, & merito repetent fua grana volucres.
Numne tibi locuples, quam profert aureus annus,
Soli messis erit? Merito pars jure labori
Cedit fumantis, duro fub vomere, tauri.
Qui voci parere tuæ, qui ferre labores
Nescit, nonne tua enutrit vigilantia porcum?

Scito igitur, quicquid naturæ prodit ab alvo,
Dividit æquali fecum ratione laborem.
Quæ folet à rigido defendere frigore regem
Pellis, villosum quondam defenderat ursum.
Cuncta meis, exclamat homo, cuncta usibus adfunt.
Cuncta, faginatus, noftris sunt uGbus, anser
Contra ait. Et quid non curarum impenditur, anser
Ut bene servetur , fedeat bene, alatur ut apte.
Unum hoc, præterea nil quicquam percipit anser,
Nelcius omnino, quod confervetur ad esum.
Quantum nosse potest rerum , bene cogitat anser.
Anfer homo fuerit, fecum fi cogitet, uni
Omnia quod fas fit fervire , nec omnibus unum?

Finge , quod imperio tenuem conftringat & armis
Fortior , & mundi mens rectrix atque magistra
Quod sit homo. Semper domat hunc natura tyrannum.
Quæ vel conveniant, homo, vel quæ forte nociva
Cuique creaturæ fuerint, intelligit unus.
Milvius, infidians roftro impendente, columbæ
Num parcet, plumæ pulchro discrimine tactus?
Vermiculi nitidas pica admirabitur alas ?
Audiet accipiter philomelam dulce canentem?
Unus homo cunctis præsto est cura atque labore.
Curat, ut in filvis habitent generentque volucres ,
Ut pecora in lætis habeant sua pascua pratis,
Et, quibus insideant , habeant fua fumina pisces.
Sunt, quibus utilitas jubet hanc impendere curam.

70

75

85

[merged small][merged small][ocr errors]

Sunt plures , quas una jubet curare voluptas.
Suntque creaturæ innumeræ , quas vanus & error
Et luxus quærit, tolerat, sustentat, & omnes
Ex Domini videas felici vivere luxu.
Ipfe eft , qui contra rabiemque famenique tuetur
Et contra insultus aliorum animalia bruta ,
Quæ male docta fames fibi designavit ad esum.
Ornat muneribus varioque impertit honore,
Quæ debent ipfi laudem impertire & honorem.
Dum funt, dum vivunt, reddit felicia. Felix,
Nec fibi fatalem sentit, nec prævidet ictum
Bestia, non secus ac, cæli dignatus amore,
Lethiferi ignorat , nec sentit fulminis ictum.
Antea, quam mortem subiit , bene bestia vixit,
Tune tua fruitus vita morieris & ipse?

Ignorant animæ, ratione ac mente carentes,
Utiliter mortem. Hæc Deus ipfis otia fecit,
Ac nescire dedit, fapienti munere , mortem.
Unus homo novit, fibi certam incumbere mortem,
Sic tamen, horribilis mors ipsa ut mortis in hora
Spem faciat, tanquam vitæ 'melioris origo.
Hora latet mortis, mottis quoque pallida cura
Hinc procul este folet. Nunquam vicina videtur ,
Sit licet ante oculos nobis data mortis imago.
Prodigium quantum! tota hæc prænotio mentis
Nonnisi concessa eft rationis habentibus ufum.
Quicquid ubique rei eft , five hoc ratione regatur ,
Seu nudo instinctu , tantum virtutis habere,
Scito , facultatis tantum, cujusque faluti
Quantum conveniat. Dictamina quodque secutum
Naturæ , æquali propriam ratione falutem
Adspirat, mediis , quæ fint fini apta, repertis.
Instinctus dux est, qui falli & fallere nefcit.
Ergo quod instinctum fequitur, numne indiget ultra

105

IIO

IIS

I 20 Papa

125

130

135

Papa infallibili duce, concilioque fupremo?
Quam fit cunque capax ratio, plerumque ftat anceps.
Auxilio ut veniat, vel ferviat, anxia non eft.
Non, nisi, ceu miles, folet infervire, coacta.
Plena quiete negat, non exorata , venire.
Sæpe venire, licet multum invitata , recufat.
Sponte sua, per feque venit, servire paratus,
Nobilis instinctus. Præsto est, nec deficit unquam.
Difficilis contra ratio nos sæpe relinquit.
Ille via semper recta procedit & una.
Hæc errare potest, prolapfa in devia mille.
Sunt duo, funt vivis communia rebus, agendi
Principia, impellens unum , & discrimina rerum
Perspiciens aliud. Brutis animalibus unum
Obtigit, at noftræ naturæ ceffit utrumque.
Et super instinctum rationem, quam potes, effer,
Instinctus Deus est director, mentis habenas
Et rationis homo, dubio moderamine, tractat.

Quis docuit filvas habitantes & juga campi,
Dispersum in plantis caute vitare venenum,
Nec, nisi quæ prosint alimenta , capessere fauce?
Ne pelagi Auctus, ventorunique impetus obfit,
Surgentes turbas, tempeftatefque minaces,
Bestia prospiciens , fedem fibi construit arte
Æquoris ad littus: latebras hic præbet arena.
Et tenue & rectum deducit aranea filum,
Nullo usa exemplo, nulla , quæ dirigat , arte,
Nullo, quæ suspensa regat molimina , circo,
Rectius ut dici vix poffint fila Moivro.
Columbi audaces imitata ciconia greffus
Ignotos coelos , peregrinosque in volat orbes.
Talia quis docuit celebres pietate volucres ?
Concilium illarum quis primum convocat Auctor?
Hofti opponendas tanta, quæso, arte phalanges

F

140

145

150

[ocr errors]

155

160

155

170

Quis parat, inque via quis euntes ordine ducit ?

Sunt sua naturæ data semina cuique falutis
Munere divino. Fines præfcribit & ortus
Cuique Ileus sapiens. Mundum, variofque creando
Mundi connexos arbes , ut sit bene toti,
Defectus partis varios , variæ esse falutis
Fundamenta, Deus voluit. Fuit ordo falutis
Talis, & à prima regnavit origine rerum.
Sunt res cum rebus vinclo haud pereunte ligatæ,
Eftque homo continuis homini copulatus amoris
Nexibus. En! quicquid, vitæ omnis fons & origo,
Cælum animat, quicquid tepidis respirat in auris,
Quicquid in æquoreis vivi generatur abyssis,
Quicquid in his vitæ gaudet fpiramine terris,
Vitali fiamma natura hæc omnia nutrit,
Indeque produci genitalia femina curat.
Non homo folus amat, quicquid filveftribus errat
In campis, coeli quicquid per inane volatu
Fertur, & æquoreis quicquid reperitur in undis,
Ardet amore fui. Sed non unius amore
Ardet quodque fui, fexum quoque quærit amatque,
Ex binis donec conjunctis prodeat unum.
Neve est amplexus æstu finita voluptas.
Continuatur amor. Vires acquirit eundo.
Inque fui fimili renovatis ignibus urit.
Munia certatim sua fic animalia quæque
Naturæ ductu præftant. Alimenta ministrant
Sollicitæ matres. Incumbit cura tuendi
Patribus. Et foetus, cura studioque parentum
Poftquam adoleverunt, folemni more modoque
Mox emittuntur , terras, cælique marisque
Visuri tractus varios. Hæc fcilicet ætas
Inttinctum fiftit patrium. Defensio cessat.
Desinit affectus: runipuntur vincula: quærit

: 175

189

185

Ignes quodque novos: incenditur: urit: amores
Incipiunt alii. Nova ftirps fuccedit & arbor.

190
Humani generis non eft hæc tanta facultas
Mollia tam curtis firmandi corpora curis.
Poftulat bumanæ plus informatio prolis
Temporis & curæ. Curæ iftæ vincula gignunt
Duratura magis. Magis bæc quoque fortia reddit 195
Vincla amor, utilitas, ratio , prudentia, virtus.
Per dextram occultam congestis ignibus urit
Mutuus intus amor. Sequitur mox optio flammas.
Denique subsidunt animi , fixique tenentur.
Pallio quæque trahit, coinitemque incedere cogit 200
Virtutem quamvis. Utriufque patescit egestas
Partis. Suppetix præftantur utrinque petitæ.
Res abit in morem gratum. Dilectio crescit ,
Ex his nacta bonis fauftum communibns ortum.
Stirps sequitur ftirpem. Soboles generatur ab una

205
Altera. Stirps genitrix colit atque tuetur amoreni
More habituque bono. Generatæ ftirpis amorem
Fautrix ingenerat natura, illumque tuetur.
Stirps generata hominis vix maturefcere cæpit,
Inque hominem affurgit, cum fe mirabilis offert

10
Visu oculis species. Vitam quæ contulit olim,
Ipfa ægre vivit, fuccis & viribus orba,
Stirps genitrix. Teneræ ætatis meminisse, voluptas
Efe, fenectutem miseram præsumere fenfu ,
Tædia ferre, folet. Solet hinc pia jure cupido 315
Justa rependentli' nasci , 'miserosque juvandi.
Sic amor, & pietas , & spes fecura futuri,
Communes junctis firmantes viribus usus,
Humanam fpeciem fartam tectamque tuentur.

Naturam in tenebris, prima inde ab origine mundi, 220
Aeque creaturas jacuisse , putare caveto.
Naturæ ftatas eft & erat regnum Dei & ordo;

[ocr errors]
« ZurückWeiter »