Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Non propterea

terpretaciones.

amplificandam hanc esse difficultatein ; quandoquidem fancti Patres alii ab aliis, aut ipsi à semetipfis in laudandis Scripturis tantopere non dissident : Latini namque Patres, cùm facras Scripturas proferunt, iifdem eas sententiis verbisque, aut iisdem, aut pene iifdem folent proferre, & magna inter eos felixque ut plurimùm est concordantia ; rara autem, & levis ferè femper, quandocunque aliqua intercedit, discrepantia. Deinde quilibet Pater sibi fatis constat,.& quam semel laudavit Scripturæ fententiam, hanc in aliis deinceps libris, liquando opus est, iisdem plerumque constanter verbis laudat

. LXIV. Sed fateamur quod res est, verifque concedamus,' In lauSierpfla altum fuite dandis Scripturis interdum non adeo omnes , & finguli secum Patres.

consentiunt, ut non aliquando alii ab aliis dislideant, & alias alii sententias, alia alii verba adhibeant. Hanc varietatem minimè diffitemur : aliquando enim discrepat à Tertulliano Cyprianus , à Cypriano Augustinus, ab Augustino Hieronymus, & alii ab aliis. An verò prop

terea diversas fuiste Scripturarum interpretationes, quibus Patres uteContraria Blan- rentur , dixerimus ? * Ita existimat clarissimus Josephus Blanchinus, conitanus opinio. presbyter Congregationis Oratorii Romani, to. 1o. nuper edito Vin=

diciarum canonicarum Scripturarum, pag. XXVII. qui poftquam nonnulla Hieronymi, Augustini , Hilarii Pictaviensis in medium adduxit testimonia, quibus plurimos Scripturarum interpretes & translatores, quo quidem nomine utitur Hilarius, adeoque plurimas interpretationes fuisse

docent, ita profequitur : « Varietas ergo lectionum, quæ in operibus » veterum Latinorum Patrum deprehenditur, non unam eandemque, fed » varias ac planè diversas Latinas versiones prodit, quas usurpari de

prehendimus à Tertulliano, Cypriano, Hilario, aliisque. S. Augustinum » Hipponensem, & Ambrosium Mediolanenfem, epifcopos, Italam fuisse

» fecutos dubitari minimè potest. » Miror hæc poftrema verba viro docto * Varietas lectio- excidisse , quibus prima impugnari queunt.

* Etenim si varietas lectioregula , qua varie- num in laudandis Scripturis , quæ in veterum Patrum fcriptis detas interpretatio- prehenditur , prodit non unam eandemque fuisse Scripturarum inter

pretationem, fed varias , & planè diversas, quibus ufi funt Tertullianus Cyprianus, Hilarius ; cùm eadem varietas in Augustino & Ambrosio reperiatur, necesse est ut sequatur , aut Augustinum & Ambrofium non eandem fecutos fuisse interpretationem, aut varietatem lectionum malè fidam esse regulam, qua varietas interpretationum deprehendatur. Poftremum nobis magis arridet ; & clariff. Blanchino concedentes, dubitari minimè posse S. Augustinum Hipponenfem, & Ambrofium Mediolanenfem, episcopos, Italam fuisse fecutos ; ipfam quoque & alios veteres Patres fecutos fuiffe , in quorum scriptis vix alía lectionum varietas quàm in Ambrosio & Augustino deprehenditur, fas esse contendere arbitramur. Imo idem clarissimus Blanchinus, quamvis varias interpretaciones fe in Tertulliano, Cypriano, & Hilario deprehendiffe fcripferit ; horum quoque tamen Patrum testimonia occurrere, fi quis in İtalam intueatur, auctor est : In eam fi intuearis , inquit, ubi lectori Italam commendat p. ccix. maximè tibi occurrent , da quasi lucebunt pleraque SS. Patrum testimonia , præfertim Irenæi ( Latinæ loquor antiquissima interpretationis ) Cypriani , Hilarii Pictav. Luciferì Calar. Zenonis Veron. Gaudentii , &c.

LXV. Quid ergo varietas illa lectionum prodit ? Scilicet varios, dine quid tandem discrepantesque unius ejusdemque interpretationis codices habuisse an

tiquos Patres, Tertullianum, Cyprianum, Hilarium, & alios, in quis

De variarum lectionum multitu

inferendum.

bus illa occurrit varietas. Non enim olim, ut hodie, innumera ex eo-
dem prælo exibant libri unius exemplaria , omnino similia ; sed plura
à pluribus , peneque fingula à fingulis descripta librariis erant, iifque
aliquando ofcitantibus, fæpe temerariis, qui mutare quæ minùs intel-
ligebant, glossulis illustrare, meliùs dixerim, obfcurare , aut aliter red-
dere satis non habuere religioni. Latini autem Patres, qui Græcè per-
inde ac Latinè norant , cùm hæc librariorum menda inter legendum
offenderent, ea emendare fuo quisque calamo , exactâ ad Græcum in-
terpretatione Latina , folebant. Hinc Auguftinus, ad pleniorem Scri-
pturarum scientiam, linguarum illarum , ex quibus in Latinam Scriptura

pervenit , petendam esse cognitionem docet : hinc jubet S. Doctor, ut Lib. 2. ad Latinos codices emendandos Græci adhibeantur : Latinis, inquit, Cbriften quibuslibet emendandis Græci adhibeantur. Neque etiam negaverim Latinos

Patres aliquando interpretum vice functos fuisse , & ea quæ ipsis minùs
bene reddita sunt visa', aliter interpretatos fuisse , quàm præ se ferrent
codices, quibus utebantur. Hinc illæ discrepantiæ, quæ occurrunt ; sed
hujusmodi tamen discrepantiæ , ut reipsa SS. Patres una & eadem Scri-
pturarum interpretatione usos fuisse , & discrepantes tantùm codices ha-
buisse agnofcas.

LXVI. Poftremò nobis SS. Patrum, maximè Augustini & Hierony- Refellitur 3. ar-
mi auctoritas opponitur. Scilicet ille interpretes Latinos, adeo multi gumentum.
funt, numerari posse negat ; ifte verò tot Latina esse exemplaria, quot
codices diseriè afferit. Ex quibus, non unam, sed plurimas fuisse Scri-
pturarum interpretationes fequitur.

LXVII. Equidem arbitror cum Cl. V. Phil. Gabellio, to. 1o. Vindiciarum Blanch. p. 381. « non fatis attentè Hieronymi atque Augustini auctoritatem urgere multos , qui N. T. Latinas versiones plurimas olim in Ecclesia fuisse arbitrantur. » Do tamen manus ; & plurimos priscis Ecclesiæ temporibus, Latinè reddendis, quæ Græca exstabant Scripturarum exemplaria operam impendisse fuam, Augustini auctoritate adductus, fateor. At idem S. Doctor auctor est, unam præ cæteris insignem fuisse versionem ; & eam omnibus præferendam, quòd tenacior verborum sit cum perfpicuitate fententiæ , docet. Hanc profectò fecutus est S. Augustinus ; hanc & alii bene multi Patres fecuti funt ; hæc in ufu frequentiori verfari debuit interpretatio, atque verfata est; atqui hoc unum eft quod contendimus. Irritum ergo telum, quod contra nos cuditur ex verbis Augustini, in cujus tanti doctoris & magistri verba me pene addictum jurare dixerim.

LXVIII. Quod Hieronymum spectat, S. Doctoris verba vehemen- Urgeri tamen ve tiùs 'urgeri nec possunt, nec debent ; quod fateatur necesse est, quifquis funt , nec debene animadverterit Hieronymum de novi Testamenti codicibus verba facere : Hieronymi verba. De novo nunc, inquit , Teftamento loquor, &c. Quis autem dixerit tantam fuisse interpretationum multitudinem , ut numerus exemplarium exæquaret numerum codicum? Usquene adeo turbatum fuiffet in Ecclesia; tantane unquam fuit confusio , ut nulli codices novi Testamenti consentirent ? Ergone Christiani, qui his temporibus tanto studio facras versabant Scripturas, tam diversis utebantur codicibus , ut alii aliter legerent, alii aliter interpretarentur; nullufque inter eos vel in ipfa Urbe, & in ipfius legendis novi Teftamenti Scripturis esset consensus ? Ecquis id asserere ausus fit ? Concedendum est igitur Hieronymi verba , quæ ultra fidem, numerum & discrepantias facrorum exemplarium amplificant, arctioribus circumscribenda cancellis, benignèque intelligenda ;

Urgeatur licet adductum cc ex Augustino

testimonium , nihil nobis no cet ejus auctoritas.

[ocr errors]

:

nec tam de variis discrepantibufque interpretationibus, quas varii elaboraverant interpretes, quàm de multiplicibus esse accipienda mendis quæ in varios unius ejusdemque interpretationis codices irrepferant, ofcitantia & supinitate librariorum, necnon & temeritate eruditulorum, qui inter describendos legendofve sacros codices addiderant, detraxerant, mutaverant. Atque ita fi benignè Hieronymi verba intelligantur, ex his duntaxat efficietur, ejus ætate pluribus vitiis mendisque antiquam interpretationem laborasse ; non verò eam aut exstinctam, aut cum tanta aliarum interpretationum multitudine permixtam & confusam, ut ab his discerni non possit

. Testés hîc appello viros doctos, antiquitatis amantes, quicunque revocandis in lucem veterum Patrum scriptis impendunt operam, pristinumque ipsis reddere nitorem novis editionibus laborant. Quàm multis antiquæ editiones maculis afperfæ erant ! quot vitiis, quot erroribus , quot mendis laborabant veterum scripta, priusquam novis curis emendarentur ! an propterea interiisse, nec poffe dignofci, revocari in lucem scripta illa, tot aspersa maculis, existimarunt viri docti ?

LXIX. Sed quid externorum oppositione exemplorum opus est? ipse fit exemplo divus Hieronymus. s. Doctor Psalterium, cùm Romæ versaretur, magna ex parte ad Græcæ Septuaginta Interpretum verfionis fidem emendaverát ; idem tamen Psalterium, non ita longo post tempore, nempe ipfa Hieronymi ætate, adeo depravatum erat fcriptorum vitio, ut emendando & expurgando iterum Psalterio manum admovere, precibus Eustochii & Paulæ coactus fit. Psalterium Romæ dudum pofitus emendaveram, inquit, Euftochium & Paulam alloquens in epistola utrique inscripta, & juxta LXX. Interpretes , licet cursim, magna tamen ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis fcriptorum vitio depravatum , plufque antiquum errorem, quàm novam emendationem valere ; me cogitis ut veluti quodam novali scissum jam arvum exerceam, da obliquis sulcis renascentes spinas eradicem. Depravatum erat Pfalterium, cùm illud, positus Romæ, Hieronymus juxta LXX. Interpretes magna ex parte emendavit ; nec dubium quin plures in Urbe, variique hujus depravati Psalterii codices circumferrentur ; & forsitan respondere Hieronymo licuisset, tot esse exemplaria quot"codices , fi quis ei hanc emendandi Psalterii provinciam imposuisset, nec eam ipfe fponte cepisset. Nunc ergo ab adverfariis requiro, an varii hujus Psalterii codices diversas interpretationes repræsentarent ? Non opinor certè ; sed diversi erant duntaxat unius ejufdemque interpretationis, sed depravatæ vitio scriptorum, codices; tam ante primam, quàm ante fecundam correctionem Hieronymi. Quidni ita intelligamus verba illa , quæ vehementiùs urgentur ?

LXX. Certè fi quis perstare in hac fententia velit, & contendat, Iralica, quam po. aur interiisse, aut cum tam multis aliis confusam & permixtam esse ve

terem interpretationem, ut secerni ab aliis non poffit ; idem etiam , si auctoritate , & rigidè exactis Hieronymi verbis Itare velit, necesse est concedat, ne ipsam quidem Septuaginta Interpretum Græcam versionem revocari in lucem, & ab aliis Græcis interpretationibus posse secerni; quippe cujus versionis, ut fcribit Hieronymus in epistola Chromatio inscripta, pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, & germana illa , antiquaque translatio corrupta fit atque violata. Etenim fi pro varietate regionum diverfa funt Græcæ interpretationis LXX. exemplaria ; si hæc antiqua interpretatio corrupta violataque ; fi orbis ipfe studia in contraria scissus, hac varietate compugnet ; scilicet, ut Hieronymi verbis utar , Alexandria e Ægyptus in Septuaginta fuis Hesychium laudat

Tam revocari in lucem potest verus cuit Græca LXX.

Interp, verfio.

äyftorem : Conftantinopolis ufque Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat : mediæ inter has provincias Palæstinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eufebius & Pamphilus vulgaverunt ; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Si totus, inquam, orbis circa Græca exemplaria diffidet, cujus erit tantas lites componere ? Ecquis judex & arbiter sedebit, ut secernat quænam inter diversa , quæ pro varietate regionum circumferuntur, sincera & germana LXX, Interpretum exemplaria fint habenda ? quis ea , tot aliis permixta , dignofcat ; extractaque è multitudine, digito monftrare poffit ? Expediant fefe inde qui talia in nos momenta urgent vehementiùs, & Hieronymi verbis prorsus abutuntur. Nobis interea licebit asserere, ut multis momentis revocari in lucem, & in tanta codicum varietate antiquam interpretationem Latinam diġnosci non posse contendunt ; nobis, inquam, interea licebit asserere, tam recuperari eam poslę, fi minus totam, faltem partem aliquam, quàm recuperari potuit, & recuperata est Græca interpretatio LXX. cujus pro varietate regionum, diverfa circumferebantur exemplaria.

LXXI. Sed forsan nimis multa de hac quæstione , cujus arbitrium Diais que de unicuique permittimus, dummodo nobis concedatur , penitus non in- hace hojne fenteriisse antiquam interpretationem Scripturarum , nec adeo eam esse dem, uno nobis exstinctam & oblitteratam , ut non aliquæ faltem superfint reliquiæ , que permittimus quæ etiamnum revocari in lucem poflint. Cæterum fi quis erit ita arbitrium. morosus , ut ne id quidem velit concedere ; fi quis pertinaciter contenderit , plurimas exstitisse olim Scripturarum interpretationes , quas inter Itala nulla ratione secerni possit; fastidiensque quascunque ad hanc dignofcendam regulas constituimus, eam, quæ in hac editione Antique Versionis nomine à nobis cohoneftatur , tam esse aliam quamcunque ex antiquis interpretationibus, quàm ipsam Italam propugnet ; si cui, inquam, ita videbitur , suo ut libet fastidio obsequatur. Neminem cogimus in noftram concedere fententiam : tantùm exoratos volumus omnes, quorum sese auribus conftitutæ à nobis regulæ non probarint, quid in operis fronte promiserimus , advertant. Tum verò five Itala fit, five Itala non fit, quæ Itala nobis visa est, & quam Antiquæ Vera fionis nomine donavimus ; sive possit, five non possit ab aliis fecerni; sive demum plures exstiterint interpretationes, feu una , neglectis aliis, in usu & honore fuerit ; nihilominus nostris nos promiflís fecisse satis, &

quæcunque in operis fronte polliciti fumus, exsecutos fuisse intelligent. Cùm enim non tantùm eam, quæ Itala esse nobis visa est, sed cæteras omnes interpretationes quascunque licuit reperire , repræsentet hæc Bibliorum editio ; Italam certè, li minùs ab aliis sejunctam , faltem ipfis permixtam exhibet.

LXXII. His responsis dilutum confutatumque videri debet recens Casleyi de voce nuperi 'scriptoris commentum ; qui fuisse aliquam Scripturarum inter- Itala con mentum. pretationem , quæ olim Itala ab Augustino fuerit appellata, negat, at que in ea investiganda inanem Benedictinos operam impendere , fcribere non est veritus. Nupero scriptori Casleyo nomen est. Is in Catalago Ms, bibliothecæ Londinensis, quem anno 1734. in lucem emisit, depravata esse hæc contendit Augustini verba : In interpretationibus autem Latinis Itala cæteris præferatur ; nam eft tenacior verborum , cum perspicuitate fententiæ : ficque legendum effe existimat : In interpretationibus autem Latinis illa cæteris præferatur,, quæ est tenacior , &c. Res est profectò operæ levis , exiguique laboris, contra hujusmodi correctorem, meliùs dixerim adulteratorem , yerba Augustini defendere ; quandoquidem in om

Tom. I.

[ocr errors]

Bentleyi de la

cium,

[ocr errors]

Pauci admodum LXXV. Anes, ante omnia lux ipfa fidesque codicum manu exara

nibus manu exaratis codicibus , quotquot nostri in adornanda operum S. Doctoris editione adhibuere, Itala, & nam ; non verò illa, &

quæ

leguntur : adeoque frustra Casleyus contra omnium Mít, fidem, novam inducere lectionem conatur. Inanem profectò Benedictini impenderent operam, fi pluribus refellere istud commentum laborarent ; quapropter huic labori supersedebimus.

LXXIII. Veruntamen, quandoquidem Casleyus auctorem se hanoftuo judi bere scribit Bentleyum, ego hîc Bentleyi auctoritate & verbis etiam

oftendam in investigandis interpretationibus antiquis , inanem non esse Benedictinorum operam. Equidem vir doctus, qui de nobis optimè eft meritus dum viveret, fuit in ea sententia, in qua eum fuisse scribit Casleyus, idque datis litteris ad unum è nostris significavit. At propterea adeo frustraneus Benedictinorum labor ipli non est visus, ut eum longe fore utiliffimum existimaverit, atque etiam ut propofitum maturarent, calcar addiderit. Quid verò moror ejus verba referre ?

« In his ego omnibus Italicam, fi fortè reperirem, aliquando investi» gavi, Millii nostri, & aliorum opinione commotus ; fed diuturna exa» minatione id solùm consecutus fum , ut de invenienda illa, quam

castigandam fibi recepit Hieronymus, versione jam pridem desperem. Nec » tamen ideo hæc dico , ut sodales vestros ab instituto opere gnaviter

perficiendo dehortari velim ; quin ipfe, ut maturent propositum, cal» car eis, fi poffem, addere vellem ;, paratus eis & consilio, & re, & » opera opitulari. Neque enim aut oberit vestra meæ, aut vestræ mea » editio ; immo altera alteri & lucem & dignitatem impertiet.

idem datis ad nos litteris Bentleyus , postquam pluribus fuam circa Augustini testimonium fententiam confirmavit , ita demum claudit

epistolam ::«. Vos verò, utcunque de his, judicatis , incoeptum opus » strenuè exsequimini : nihil enim de vestræ editionis utilitate pretioque

decedet, sive unius Italæ , five variarum interpretationum Aertavo protu» life videatur. »

Nunc indicandi fontes, ex quibus variarum interpretationum fragmenta hausimus.

PARS SECUNDA.
Indicantur fontes, ex quibus antiquam Scripturæ interpretationem hausimus.
LXXIV. I sunt manu exarati codices Scripturarum, & SS. Pa-

trum fcripta , in quibus facræ Scripturæ frequenter laudantur. Puriores hi sunt fontes, quàm ut in iis asserendis & defendendis operam impendere nostram necesse sit. Hos ergo tantùm assignabimus ; atque initium ducimus à codicibus manu exaratis, de quibus tamen paucis dicemus , pluribus dicturi in præviis admonitio

nibus. I

PRIMU S.
De codicibus. manu exaratis.

D revocandas in lucem veteres Scripturæ interpretatioterpret. exhibeant. corum requirebantur. Utinam varia illa Scripturarum exempla, quæ tam

» Aliis

,

aliquam veteris in

« ZurückWeiter »