Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

voce

VERSIO ANTIQUA.
* Et tabernacula, & rapinæ conftitutæ sunt rabatur spiritus eorum : circumdederant enim Es M, Rego se
in medio eorum, & apparatus eorum erant illos omnes inimici eorum, & non poterant

Germ,
copiofi valde. Filii autem Ifraël clamaverunt effugere de medio illorum.
ad Dominum Deum suum , quoniam mino-
VULGATA NOVA.

VERSIO ANTIQUA.
11. Cùmque ista custodia per dies viginti I'l. Et manserunt omnia caftra filiorum Assur
fuiffet expleta , defecerunt cisternæ, & collec- in circuitu eorum, pedites, & quadrigæ, & equi-
tiones aquarum, omnibus habitantibus Bethuliam, tes eorum diebus triginta quatuor. Et defecerunt
ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel omnes inhabitantes Bethuliam:omnia enim va-
una die, quoniam ad menfuram dabatur popu- fa aquaria eorum, putei & cisternæ, evacuata sunt,
lis aqua quotidie.

& non habebant quod biberent in fatietate in una
die, quoniam ad mensuram dabant eis aquam bibe-
re. Et anxiabant infantes eorum & mulieres, &
juvenes deficiebant fiti, & cadebant in plateis ci-
vitatis, & in transitu portarum, & non erat vir-

tus jam in eis.
12. Tunc ad Oziam congregati omnes viri, 12. Et collegit se omnis populus ad Oziam,
feminæque , juvenes, & parvuli, omnes fimul una & ad omnes principes civitatis, juvenes, & mu-

lieres, & infantes ; & clamaverunt voce magna, Exod. 13. dixerunt : Judicet Deus inter nos & te, 13. & dixerunt ad illos coram omnibus seniori5.21. quoniam fecisti in nos mala , nolens loqui paci- bus : Judicet Dominus inter vos & nos, quoniam

ficè cum Affyriis, & propter hoc vendidit nos fecistis nobis iniquitatem magnam, non loquen-
Deus in manibus eorum.

tes pacifica cum Affyriis.
14. Et ideo non est qui adjuvet , cùm prof 14. Et nunc non est qui nos adjuvet, fed tra-
ternamur ante oculos eorum in siti, & perditione det nos Deus in manus eorum , ut profternamur
magna.

ante illos siti in perditione magna.
15. Et nunc congregate universos qui in civi 15. Et nunc convocate eos,& tradite civitatem
tate sunt, ut sponte tradamus nos omnes popu- totam in captivitatem populo Olofernis , & om-
lo Holofernis.

ni virtuti ejus.
16. Melius est enim ut captivi benedicamus 16. Melius estenim nos fieri illis in traditionem:
Dominum , viventes, quàm moriamur , & fimus erimus enim illis in servis & ancillis, & vivet ani-

NOTÆ AD VERSIONEM ANTIQUAM.
και εσιν επί τε χειμάρρε Μεχμές και και λοιπη σρατια των 'Ασ eαν μίαν, ότι έν μέτρω ειδοσαν αυτοίς πιείν. Και θύμωσαν
- Φυρίων παρενέβαλον ώ τω πεδίων και εκάλυψαν πάντα πρόσω- τα νήπια αυτών, και αι γυναίκες αυτών (ΜΙ. Αlex. delet
TO THS 5.

αυτών, και οι νεανίσκοι Εξέλιπον απο της λίψης , και επιπ* Mf. Germ. 15. Et tabernacula eorum conftituerunt in τον εν ταις πλατείαις της πόλεως και και αν ταϊς διόδους των medio fuo , & erant in multitudine magna valde. Er filii

συλων

xx û xegialais éro à autois. Ifraël clamaverunt ad Dom. Deum fuum, quoniam minora *. 12. Ita in Græco, excepto verbo, Fourúxenour; barur spiritus eprum : quia circumdederant eos omnes inimi congregati funt , pro collegit fe , detracto infra, ad omnes. ci eorum , & non poterant effugere de medio ipforum. Simi Mi. Germ. 15. hab. Er convenit omnis populus ad Oziam, licer in Mi. Pech. ab his : Et clamaverunt ad, &c. In 8 ad principes, &c. ut sup. præter hoc , exclamaverunt , Corb. fic : Et profecti sunt poft illos. Et filii Ifraël clama è Gr. ársbonoar ; in Mf. tamen Alex. Cómoar. Mr. Corb. Et verunt ad Dominum fuum, quoniam minorabatur fpiritus collegerunt fe omnis populus ad Oziam, & principes civitatis , illorum : quia ggraverunt illos omnes inimici eorum , & non juvenes, mulieres , & pueri ; sequentia desunt. MS. poterant effugere de medio illorum. In Græco fic : Kalai Pech. Et collegit fe omnis populus ad Oziam, & ad prirσχιναι , και απαρτίαι αυτών καθεσσαλοπέδευσαν ο όχλω πολ cipes , &c. ut in Germ. 15. λώ, και ήσαν εις πλήθος πολύ σφόδρα. Και οι υιοί Iceαήλ ανε 7.13. Mr. Germ. 15. Et dixerunt coram omnibus fenioCóngær topòs Kiesoy Osor av7 cv , Ti warystúxuce to

ribus : Índicet Deus inter vos e nos , quoninm fecistis in noμα αυτών ότι έκύκλωσαν πάν7ες (ΜΓ. Αlex. αυτός σαντες) bis iniquitatem magnam, non loquendo pacifice cum filiis οι εχθροί αυτών, και εκ ήν διαφυγείν εκ μέζι αυτών. Alfur. Ita quoque in Græco, præter unum, sipunxa, pe

ř. 11. Mf. Germ. 15. Ei manferunt in circuitu omnia cifica, loco pacificè. Mf. Corb. Et dixerunt ad illos coram caftra sua filii Affur, pedites , & quadrigu, & equites eorum omnibus senioribus : Judicet Deus inter nos es vos, quoniam diebus quatuor 3 menfibus duobus. Et defecerunt inbabi- feciftis in nobis iniquitatem magnam , non loquentes cum filiis tantes Bethulia , i vafa aquaria eorum , & laci evacuaban Affyriorum. Ms. Pech. Et dixerunt coram omnibus seniors. sur ; & non habebant aquam quod biberent in sarietate in bus: Judicet Dominus inter nos os vos, quoniam fecistis in una die , quoniam in mensuram dabant eis aquam bibere. nobis iniquitat, magnam , non loquentes pacificum folii (I. Et anxiebantur parvuli eorum, & mulieres, 8 juvenes, filiis) Affur. & deficiebant à Jiti , 65 cadebant in platens civitatis , 85 .14. Mr. Germ. 15. Et nunc non est qui nos adjuvet , in tranfitus portarum, & non erat virtus in illis. M. Corb. sed Dens tradidit nos in manibus eorum , ut profternamur Et manferunt caftra eorum in gyro illorum, pedites , & cur ante illos in fiti, 35 perditione magna. Sic etiam in Græco, rus, & equites eorum dieous viginti s quatuor. Et defe exceptis his , 6-x6às vizecor, ama texter mucãs ó Ochs els cerunt omnibus inhabitantibus Bethuliam omnia vafa aqua Tas x sieges , adjutor nofter, fed vendidit nos Deus in marum ; putei enim & lacus evacuali erant , & non habebant nus. Mr. Pech. Et nunc non eft qui nos adjuvet, fed tran quod biberent in fatietate una die, quoniam ad menfuram didit nos Deus in manus eorum , ut profternamur ante illos dabane eis aquam bibere. Et anxiebantur infantes eorum in fiii, & perditione magna. Ms. Corb. Et nunc non eft mulieres , & deficiebant fiti, & cadebant in plateis, & non Deus qui nos adjuvet , sed vendidit nos &c. ut in Mi, Eynt virtus illis. Mr. Pech. Et manserunt in circuitu omnia Pech. caftra Asyriorum , pedites, & quadriga , & equites eorum 7.15. Ita ferunt Mss. Germ. 15. & Pech. excepto uno diebus triginta quatuor. Et defecerunt habitantes Bethulia : vocate , pro convocare. Corb. habec convocate , sed in fine Es vafa aquaria eorum, Eg lacus evacuabantur , non ba- ponit militiæ , non virtuti. Græc. Kai vûr étolaaborate bebant quod biberent ad saturitatem in una die , quoniam vtis, dixdcme tu abno tãoar sis mogroman tâ , &c. uc ad menfuram dabant eis aquam bibere. Et infantes eorum ,

in Mr. Reg. E mulieres, juvenes deficiebant fiti ; reliqua desunt. In 7.16. Mr. Germ. 15. Melius eft enim nobis fieri illis in Græco lic : Kai terve xuxxw autã Toon wapeyboaŭ 'Ac- rapinam : & erimus in fervos o ancillas, & vivet anima opy of @f?o!, sa e peale, ci inttīs autcr viuśeges ?poce- noftra, & non videbimus mortem inf.inium ante oculos nofκονατέασαρας. Και εξέλιπεν (ΜΓΑlex. εξέλειπαν , Αld. & tros , & uxores, & filius noftras deficientes animas eorum. Compl. 2ξέλιπον ) πάντας τες καλοικας Βελυλούα πάντα Grec. Kρείωον γαρ ημϊν γενηθήναι αυτοίς εις διαρπαγάν ( edit. Ald. • Taylo) 37fcia auray Tây táT Y. • ai ko her is akats, so/au » tex» MA , ex ezλάκκοι εξεκινάν7ο, και εκ είχον πιείν εις πλησμονήν ύδωρ εμέ- μεθα τον θάνατον των νηπίων ημών ο οφθαλμοίς ημών και τας Tom. I.

Ddddd ij

το πνευ

rum ?

VERSIO ANTIQUA.

VULGATA NOVA. Ex Ms. Reg. Ima noftra, ne videamus mortem infantum ante opprobrium omni carni, cùm viderimus uxores Gorm.

oculos nostros , & mulieres, & filias nostras defi- noftras, & infantes nostros , mori ante oculos cientes.

noftros. 17. Contestamur vobis cælum & terram, & 17. Conteftamur hodie cælum & terram, & Deum eorum, & Dominum patrum noftrorum, Deum patrum noftrorum , qui ulciscitur nos sequi judicat nos secundùm peccata noftra & patrum cundùm peccata noftra , ut jam tradatis civitanoftrorum, ut faciatis fecundùm verba hæc. tem in manu militiæ Holofernis , & fit finis nof

ter brevis in ore gladii, qui longior efficitur in

ariditate sitis. 18. Et factus est fletus magnus in media eccle 18. Et cùm hæc dixiffent , fa&us eft fletus & sia. Omnibus itaque consentientibus, vociferati ululatus magnus in ecclefia ab omnibus, & per sunt ad Dominum voce magna.

multas horas una voce clamaverunt ad Deum,

dicentes :

VULGATA NOVA. Pf. 105. 6. 19. Peccavimus cum patribus nostris , injuftè egi 21. üt non dicant inter gentes : Ubi eft Deus eo

mus, iniquitatem fecimus.

20. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo 22. Et cùm fatigati his clamoribus, & his Aetibus fiagello vindica iniquitates noftras, & noli tradere lassati filuifsent , congtentes te , populo qui ignorat te, VERSIO ANTIQUA.

VULGATA NOVA. 23. Et dixit ad illos Ozias : Æquo animo esto 23. exsurgens Ozias infusus lacrymis , dixit : te fratres, sustineamus

adhuc dies quinque, in quos Æquo animo eftote fratres , & hos quinque dies converter Dominus Deus noster milericordiam exspectemus à Domino misericordiam. fuam super nos : 24. non enim derelinquet nos in finem.

24. Forsitan enim indignationem fuam ab

scindet, & dabit gloriam nomini fuo.
25. Si autem transierintisti quinque dies, & non 25. Si autem transactis quinque diebus non
fuerit super nos adjutorium, faciam secundum ver venerit adjutorium, faciemus hæc verba , quæ
ba vestra. Et

dispersit plebem, unumquemque in locuti estis.
castra fua , & super muros, & super turres civitatis:
& mulieres & filios in domos suas dimiserunt; &
erant in magna humilitate valde.

NOTÆ AD VERSIONEM ANTIQUAM.
γυναίκας , και, τα τέκνα ημών, εκλειπέσας τας ψυχάς αυτών. ΜΓ. tam ab omnibus unanimiter. Ει clamaverunt o Domino
Corb. Melius eft enim fieri nos in traditionem ; ut vivat ani voce magna. Ms. Reg. cum Germ. 4. hab. in media eccle-
ma noftra , ES non videamus mortem infantum nostrorum an- fiæ, pro ecclefiâ, quod fup. correximus.
Be oculos noftros, & mulieres noftras, filios nostros defi *.23. Græcè, 9 aposité, confidite, pro æquo animo ef-
sienies. Ms. Pech. Melius eft enim nos fieri in rapinam : eri tote ; subinde crocxceprépáowkev, perduremus , pro fuftinea-
mus enim in fervos 80 ancillas , 8 vivit anima nostra, 6 mus, quod idem fonat, & ' ais, in quibus , pro in quosi
non videbimus mortem infantum noftrorum ante oculos, &c. reliqua concordant ad verbum. Mís. Germ. i5. & Pech.
ut in Ms. Regio.

cum Regio similiter concinunt, nisi quòd Germ. hab. 88 ¥. 17. Mr. Germ. 4. loco mediorum istorum, qui ju- fuftineamus..... Es in quibus..... 88 mifericordiam. Pech.ro dicat nos fecundum peccata noftra patrum noftrorum , fim- fuftineamus..... in quibus Deus convertit mifericordiam , pliciter habet in hanc diem. Germ. 15. ita : Conteftamur Gr. Alex. i'tispépeio ) In MS. Corb. ita : Et dixit Ozias :Xvobis cælum ac terram, & Dominum Deum patrum noftro- quo animo eftore fratres , &* fuftineamus quinque dies, in rum , qui vindicat in nos fecundùm peccata noftra, ut fa- quibus revocabit Deus mifericordiam suam. ciat fecundum verba noftra in bac die. Corb. Conteftamur .24. Similiter haber Mr. Pech, unà cum Græco. Gervobis cælum & terram , & Deum patrum noftrorum , qui man, is. Non enim derelinquet nos in confummationem , olcifcimur ( l. ulcifcitur) non fecundum peccata noftra , Corb. in confummatione. faciatis fecundum bæc verba. Mf. Pech. Conteftamur vobis W.25. Ms. Germ. Is. initio habet , Si autem tranfierint cælum ac terram, Deum patrum noftrorum, ut faciatis quinque dies; deinde ut fup, exceptis his , in caftris fuis , fecundum verba nostra in bac die

. Græc. Meep?upónsége epir pro in caftra fua; & infra, in domibus dimiferunt eos , pro τον έρανόν και την γήν , και τον Θεόν ημών , και Κύριον των σα in domos suas dimiferunt. Corb. sic : Si autem tranfierine τέρων ημών , δς εκδικεί ημάς κατα τας αμαρτίας ημών , και κα quinque dies , & non venerit fuper nos adjutorium, facieτα τα αμαρτήματα των πατέρων ημών, ίνα μη ποιήση κα mus secundùm hæc verba. Et difperfit populum in caftra'; τα τα ρήμαζα ταυτα ν τη ημέρα τη ζύμερον.

reliqua desunt. Mr. Pech, hæc tantùm refert : Si autem 7. 18. Ita Græcè, nifi quod pro omnibus itaque con- tranfierint ifti quinque dies, & non fuerit fuper nos adjufentientibus, habetur acu w opobupatór, omnium unani torium , faciam fecundum verba veftra. Giæc. 'Ear de dibamiter , absque interpunctione anteced. cum fequitur Kai, θωσιν αύται , και μη έλθη εφ' ημάς βοήθεια, ποιήσω κατά τα ρήpauloque poft additur Θεόν , ad Dominum. In Mr. Corb. μαία υμών. Και εσκόρπισε τον λαόν εις την εαυτέ ( edit. fic: Ee fatus eft fetus magnus in media ecclesia , omnibus Compl. euro) sapere contro del ta trixu, a To's ( Mr. convenientibus. Ex clamaverunt ad Dominum voce magna. Αlex. επί τες ) πύργες της πόλεως αυτών απήλθον και τας Germ, 15. Et facius eft fetus mag. in media ecclefia , om γυναίκας και τα τέκνα εις τες oίκες αυτών εξαπέσειλε , Mf. nibus confentientibus. Et vociferaverunt ad Deum voce ma Alex.cum Compl. dné sedaar, Ald. Earés Einar ) og Hoor gna. Mi. Pech. Es factus ejt fletus mag. in mediam eccle ταπεινώσει αυλή εν τη πόλη. .

CAPUT VIII.
VERSIO ANTIQUA.

VULGATA NOVA.
Ex MB. Ros. E T. E Tu erat in civitate commorans in diebus illis

" E

T factum est, cùm audiffet hæc verba Germ.

,

Judith vidua , quæ erat filia Merari, fifilii Ozix , filii Helchix, filii Anar, filii Gedeon, lii Idox, filii Joseph, filii Oziæ , fili Elai, filü

NOTA AD VERSIONEM ANTIQUAM. *. I. Mf, Germ. 4. fcribit constanter, fili, non filii. Similiter Germ. is. nonnullis aliis mutatis, videlicet : IR

[ocr errors]
[ocr errors]

VULGATA NOVA.

VERSIO ANTIQUA. Jamnor, filii Gedeon , filii Raphaim, filii Achi- filii Raphain , filii Achitob, filii Heli, filii Mel- Ex Ms. Reg: 88 tob, filii Melchiæ , filii Enan, filii Nathaniæ, chiæ, filii Enar , filii Nathanahel, filii Salathiel , Germ. filii Salathiel, filii Simeon , filii Ruben: filii Symeon, filii Ruben, filii Ifraël:

2. & vir ejus fuit Manaffes, qui mortuus est in 2. & vir ejus Manafle, ex tribu & ex patria diebus meflis hordeaceæ :

ejus : & mortuus est in diebus messis hordiariæ : 3. instabat enim super alligantes manipulos in 3. ftabat enim super alligantes manipulos in campo, & venit æstus super caput ejus, & mor- campo, & æitus introierat in caput ejus, & ceci, tụus eft in Bethalia civitate fua , & fepultus eft il- dit in lectum suum , & mortuus eft in civitate fua lic cum patribus suis.

Bethulia , & fepelierunt illum cum patribus suis

in agro ejus, inter Dothain & Balamon. 4. Erat autem Judith relicta ejus vidua jam an 4. Et erat Judith in domo sua vidua annis tribus, nis tribus, & mengbus fex.

& mensibus quatuor. 5. Et in superioribus domus fuæ fecit libi se 5. Et fecit sibi tabernaculum fuper solarium cretum cubiculum , in quo cum puellis fuis clausa domus fuæ, morabatur,

6. & habens super lumbos suos cilicium , jeju 6. & imposuit super lumbos suos cilicium, & nabat omnibus diebus vitæ fuæ, præter sabbata, erant super eam vestimenta viduitatis fuæ; & je& neomenias, & festa domus Ifraël,

junabat omnibus diebus viduitatis fuæ, præter coe-
nam puram, & fabbatum, & neomenias, & diebus

feftis & gaudii, & memoriæ domus Ifraël.
7. Erat autem eleganti aspectu nimis , cui vir 7. Et erat bona in aspectu, & formosa facies
fuus reliquerat divitias multas , & familiam copio- prudens corde, & bona in feniu, & honefta valde.
sam , ac poffesfiones armentis boum & gregibus Quia reliquerat ei Manasses vir ejus filius Joseph,
ovium plenas.

filii Achitob, filii Melchis, filii Elia, filii Natha-
nahel, filii Syrrasadac , filii Symeon , filii Ifraël
aurum & argentum, servos & ancillas, pecora &

prædia ; & mansit in eis.
8. Et erat hæc in omnibus famofiffima , quo 8. Et non erat qui inferret ei verbum malum,
niam timebat Dominum valde, nec erat qui lo- quía timebat Deum valde.
queretur de illa verbum malum.

9. Hæc itaque cùm audiffet , quoniam Ozias 9. Et audivit verba populi maligna adversùm promififfet quòd tranfa&o quinto die traderet ci principes , quoniam defecerunt animo super steri

NOTÆ AD VERSIONEM ANTIQUAM. erat in civitate illa habitans in illis diebus Judith filia Me . 6. Sic iterum legic Fulgent. epift. 2. ad Gall. p. rari , fili Jacob, fili Ozia, fili Anan , fili Gedeon, fili 158. verbum pro verbo , ad huc usque preter cænam ; adElia, fili Rephan , fili Achitob , fili Eli , fili Machis, dit tamen noinen Judith, ad verbum jejunabat. In Mf, fili Enam , fili Nathanael , fili Samaliel, fili Symeon, Germ. 15. ita : Et imposuit super lumbos fuos cilicium ; & fili Ifraël. Corb. Et audivit in diebus illis Judith filia jejunabat omnibus diebus viduitatis fua , 85 erant super es Merari , filia Idox , filia Joseph , filia Oxia , filia Helchia , vestimenta viduitatis ejus , præter cæna pura , & fabbatis , & filia Anno , filia Gedeon , filia Raphaim, filia Achitob , fi- pridie , 88 numenia , 69 numeniis, is dierum festorum, & lix Eli, filia Melchiæ, filia Enan , filia Nutane, filia Sa- gaudiorum, & memoria domus Ifrael. In Corb. Et impelathiel , filia Simeon , filia Ruben. Absunt hæc à Mf. suit super lumbos suos cilicium ; & jejunabat omnibus diePech. ut & seqq. usque ad 7. 9. In Græco fic : Kai úxs-bies vita fua, prater sabbatis, o neomeniis , gaudimoσεν εν εκείναις ταις ημέραις Ιεδιθ θυγάλερ Μεραρί, υι8 Ωξ, niis domes Ifrael. Grac, Kai 7::P = 7: TP oi , đc. ur við Iwoip, vis on, Vis 'Exxa, vt 'Had, vis Xsaxis, in Mf. Regio fupra , usque ad vocem præter , pro qua 8 εις Ελιάς, υιέ Ναθαναήλ, υιε Σαλαμιήλ , υιέ Σαρασαθαι, fegg. ita : χωρίς προσαββάτων, και σαββάτων , και προνεμηνιών, vič 'Ispezúr Mf. Alex. cum edd. Ald, & Compl. poft 'Ex και να μην ιών, και εορτών , και χαρμόσυνων οίκε Ισραήλ: i. e. pταxíce, addic, uff Araris, vis Iedewr, vis 'Paquir, við 'Axi ter antefabbata , & fabbata , & anteneomenias, & neomefwr (Ald. & Compl. 'Aziew) viß ?Hasit ( Ald. & Compl. nias, festivitates, latas folemnitates domus Ifrael. "Hrog') viñ 'Ende, urô Noiavana, við Lærepiha ( Ald. 2 . 7. Ms. Germ. 15. Et erat bona in aspectue, fora Maria, ) ve Eccoudoi ( Ald. Eanadai,) US PIENA, ( Aid. mo'a facie valde ; & prudens corde, 5 bona in intellectu; & Compl. 'Iopana. )

erat honesta valde. Quia reliquerat ei Manaffes vir ejus fi#. 2. Ms. Germ. 15. Et vir ejres Manasses, ex tribil lius Achitot , filii Melchis, filii Ælis, filii Nathanahel, for ejus : mortuus est, &c. ut sup. Corb. lic": Et vir ejus lii Sarisada, filii Symeon , filii Ifraël, anrum arg. fervos fuit Manafes, qui mortuus fuit in, &c. ut fup. Græc. ancillas , pecora & prædia ; manft in eis. Similiter Και ο ανήρ αυτής Μανασσής, της φυλής αυτής, και της πα apud Fulgent. ep. 2. ad Gall. p. 158. Et ernt Judith bow: τριας αυτής και απέθανεν εν ημέραις θερισμε κριθων.

na afpeétu, & formosa facie valde ; & prudens corde, & bo$. 3. Mr. Germ. 15. Stabat enim fuper alligantes ma intellettu ; erat honesta valde. Quia reliquerat ei Manipulos in campo, aflus introivit in capite ejus, 5 re naffes vir ejus filius Achitob , filii Melchis, filii Heliab, ficubuit in leto fuo, es mortuus eft in Bethulia civitate sus, lii Nathahel, filii Surisoda , filii Symeon , filii Ifrael, ax& sepelicrunt ilium cum patribus suis in agro, quod eft in ruin & argentum , fervos 8 ancillas , & pecora s prædia. Dorhain & Balamon. Mi, Corb. Inftabat enim super alli MI. Corb. fimpliciter habet : Et erat bona facie valde. Es gantes manipulos in campo, venit aftus fuper caput ejus , reliqucrat vir ejus aurum & arg. multum , & fervos & an6 mortuus eft in Berbulia civitate fua, sepelivit eum cillas, 85 jumenta e agros. Græc. Kai úr xam tã effe, cum parribus fuis ; reliqua defunt. Græc. 'Enesu gap ini walce oni ofer spód pa. Kai utfacíTeto úvth Movecoñs τη δεσμεύοντος το Φράγμα (ΜΓ. Αlex. cum edd. Αld. & ανήρ αυτής χρυσίον και αργύeιον, και παϊδας και παιδίσκας, Compl. τες δεσμεύοντας τα δράγματα και εν τω πεδίω , και ο κτήνη και αγρές και έμενεν επ' αυτών. καύσων ήλθεν

επί την κεφαλήν αυτή, και έπεσεν επί την κλίνην, Ť. 8. Ad verbum è Græco : nec aliter in Ms. Corb. (Ml. Alex. cum Compl. addit duré, ) is étent/vOev fr Be In Germ. verò 15. ita : Et non erat qui diceret de ea vera τυλoύα τη πόλει αυτό, και έθαψαν αυτόν μετά τον πατέρων bım malum , quia timebat Dominum valde. αυτά εν τώ αγρώ, τώ αναμέσον Δωθαίμ και Βελαμών. ΜΙ. ř. 9. Mr. Germ. 4. loco aquarum suarum, haber Alex. Barcellwr, Ald. & Compl. Baraua.

nguarum multarum; reliqua ut sup. Mr. Pech. Et audivit Ñ. 4. Similiter habet Ms. Germ. 15. ficut eriam Ful Judith verba populi , qua locuti sunt contra principem fuum, gent. ad verbum, ep. 2. ad Gallam, p. 158. In Mr. angustiantes pro (l. propter ) sterilitatem aquarium ; & omnia Corb, legitur menfibus sex, non quatuor ; at in Græco , verba

qua

locutus eft ad eos Oxias, &c. ut in Ms. Regio, Tasapoes, ut fupra; pro vidus autem , sic, Xupetyou, vi hoc excepto, & poft quinque , pro ut poft , &c. omilisque his duans , vel manens vidua.

infra , Ožiam, 5 Cambrim e Charmin. Germ. 15. Et autes. Itidem Fulgent. epist. 2. ad Gallam, p. 158. divit Judith verba populi, quia defecerani in penuria aquesta Sic etiam in Mi. Germ. 15. & Græco; solus Corb, habet, rum ; & qua locutus eft ad eos Ozias, cum reliquis ut sup. super teltum domus , absque seq. fua.

in Ms. Regio , præter ista, ancillam, pro abram , & in

[ocr errors]

VERSIO ANTIQUA.

VULGATA 'NOVA.
Es Ms. Reg. & litatem aquarum fuarum. Audivit etiam Judith vitatem , mifit ad presbyteros Chabri & Charmi,
Germ,

omnia verba quæ locutus est ad illos Ozias, quem-
admodum audierat & juraverat eis, ut poft quin-
que dies traderet civitatem Affyriis. Et misitabram
fuam, quæ erat fupra omnia ejus , & vocavit
Oziam , & Cambrím & Charmin majores natu
civitatis fuæ.
10. Et venerunt ad eam, & dixit ad illos: Au-

10. Et venerunt ad illam, & dixit illis : Quod
dite me nunc principes & habitantes Bethuliam, est hoc verbum, in quo consensit Ozias , ut tradat
quoniam non est rectum verbum veftrum quod civitatem Affyriis , fi intra quinque dies non ves
locuti eftis coram plebe in hac die. Et ftatuistis nerit vobis adjutorium ?
jusjurandum, quod locuti estis in medio ante
Deum & ante vos, & dixistis tradituros vos ci-
vitatem inimicis noftris, si non in illis conver-
terit fe Dominus Deus noster in adjutorium no-
bis.

1. Nunc verò qui estis vos, qui tentatis Deum 11. Et qui estis vos, qui tentatis Dominum?
Israel in hodierno die, & adfiititis pro Deo in
medio filiorum hominum? & fenfum Dei omni-
potentis tentatis , quem nemo poteft intelligere
usque in fempiternum. Quoniam altitudo cordis
hominum non intelligitur, & cogitatum fensûs
eorum non comprehenditis ; & quomodo Deum
qui fecit omnia invenietis, & sensum ejus cognof-
citis, & cogitationem ejus considerabitis ?

12. Nolite fratres, nolite exacerbare Dominum 12. Non eft iste sermo, qui misericordiam prom
Deum noftrum:

vocet , sed potiùs qui iram excitet , & furorem

accendat.
13. quoniam si noluerit in his quinque diebus

13. Posuistis vos tempus miserationis Domia
adjuvare nos , ipfe habet potestatem , in quibus ni, & in arbitrium vestrum, diem conftituiftis ei.
velit, protegere nos à facie inimicorum noftro-
rum.

14. Vos autem nolite ignorare cogitationes Dei 14. Sed quia patiens Dominus eft, in hoc ip-
nostri :

so pæniteamus, & indulgentiam ejus fulis lacry“.

mis poftulemus :
15. quoniam non sicut homo, Dominus com is. non enim quasi homo, fic Deus commina-
minatur , aut ficut filius hominis extollitur. bitur , neque ficut filius hominis ad iracundiam in

flammabitur.
NOTE AD VERSIONEM ANTIQUAT.
fa, Chabrim o Carmin, & majores natu , &c. pro Cam minum non invenietur , & cogitarum sensûs ejus non com
brim , &c. Ms. Corb. hæc tantùm refert : Et audivit Ju- prehenditis ; 88 quomodo Deum qui fecit omnia ifta, invea
dith omnia verba quæ locutus eft Ozias , quoniam juravit nietis, & fenfum ejus cognofcitis, ( Pech. cognoscetis , )
illis, ut tradat civitatem Affyriis post dies quinque. Et mi cogitationem ejus intuemini? Corb. verò ita : Et qui eftis
for abram suam , vocavit Cambri s Zambri presbyteros vos, qui tentaris Deum Ifraël in bodierno die, & diffidistis
civitatis fuæ. Græc. Kai úxxoe ta pöpata oś naš tà torn de Domino noftro in omnium confpe&u ? & nunc Dominum
ρα επί τον άρχοντα , ότι ολιγοψύχησαν επί τη σπάνς των Deum noftrum omnipot, tentatis , es nemo intelliget usque
υδάτων. Και ήκεσε πάντας τες λόγες Ιουδίθ ες ελάλησε προς in empiternum : φuoniam altitudinem s cogitationem cius
αυτες Οζίας, ως ώμοσεν αυτοίς παραδώσει την πόλιν μετα cito intelligitis. Grαc. Και νυν τίνες εσε υμείς, οι επειράσα-
ημέρας πέντε τοις 'Ασσυρίους. Και αποσείλασα την αβραν αυ- τον Θεόν εν τη ημέρα τη σήμερον , και ίσαθε υπερ τε Θες
της, την εφεσώσαν πάσι τοις υπάρχεσιν αυτής, εκάλεσεν Οζίαν, εν μέσω υιών ανθρώπων και και νυν Κύeιον παντοκράτορα εξετά-
και Χαρίν και Χαρμίν της πρεσβυτέρες της πόλεως αυτής. ζετε, και εθεν επιγνώσεθε έως τ8 αιώνος. "Οτι βαθος καρδίας

. io. Vix meliùs è Græco , si nonnulla excipias, ea ανθρώπε ούχ ευρήσετε , και λόγος της διανοίας αυτή οι λήψεθε,
que levissima ; nempe loco og babitantes Bethuliam, legi- (edd. Ald. & Compl. diarútecte) Tüs Ter Ocar os
τur Grace, των κατοικέντων έν Βελυλούα, habitantium in εποίκσε τα πάντα ταύτα ερευνήσετε, και τον νούν αυτή επιγνώ-
Betulua ; item infra , pro in medio ante Deum s ante vos, σεθε, και τον λογισμόν αυτε καλανοή ελε ;
simpliciter , &vxpérov 7 § Os@ up wi, inter Deum & vos; $. 12. Ms. Corb. Nolite fratres, ad iram concitari Dom
extremò Beachsous vinir, ad adjuvandum nos , loco in ad minum Deum. Germ. 15. cum Pech. Nolite fratres , noe
jutorium nobis ; supra verò prætermittitur Deus noster , ut lite errare , 6 exacerbare Dom. Deum nostrum. Græc. Mya
& vos, post tradituros. Mís. Germ. 15. & Pech. fic ha- saucws adenpoi, uw trapopyit:le Kúpoor Tom Osir mecr.
bent : Et venerunt apud eam, dixit illis : Audite me W. 13. Similiter habec Ms. Germ. 15. ad verbum. Sic
principes inhabitantes Beihulin ( Pech. Betulian , ) quoniam etiam Pech, excepto uno vellet, pro velit. Corb. verd
non re&tum cor veflrum, nec verbum quod locuti eftis ad ple- ita : Quoniam fi noluerit nos falvos facere in bis diebus,
bem ( Pech. in plebe ) in hac die. Statuiftis juramentum ipfe habet poteftatem difperdere nos à facie inimicorum nof-
verbum ( Pech. verbo ) vestrum , quod locuti eftis in me trorum. Grec. "Οτι εαν μη βέληται εν ταις πέντε ημέραις
dio; reliqua ut in textu Regio, hoc tamen excepto, in βοηθήσαι ήμίν , αυτός έχει την εξεσίαν εν αίς θέλει σκεπάσαι
quinque diebus, pro in illis , & tranflato seq. , poít nuéeges, an excepsūcas vãs apo sporcótir tür & @par minecə.
Deus nofter. In Ms. Corb. sic : Er venerunt ad illam , ES . 14. Ms. Germ. 15. Vos autem nolite præpignerare
dixit : Audite qui habitatis in Berulia , quoniam non eft rec cogitationem Domini Dei noftri. Mf. Pech. nolite præpigno-
sum verbum veftrum. Ei paruistis jusjurandum in medio rare cogitationes Domini noftri ; Corb. verò fic : Vos au-
Ante Deum ante nos, & dixiftis traditures vos civitatem tem voluntatem ignorantes Domini Dei noftri. Græc. 'Tues
noftram inimicis noftris, fi non venerit nobis à Deo in die de un erexupázs7e tas bords Kupid på Os8 piecô. 'Erexua
bus quinque adjutorium.

páteir ad verbum, pignus auferre vel capere eft ; Complu-
X. 11. Mss. Germ. 15. & Pech. sic : Et nunc qui estis tenses vertunt, ne alienetis , Flamin. Nobil. ne extorquea-
vos, qui tentatis Deum Ifraël in bodierno die, & adftitis tis confilio , &c. quali qui pignus extorquent : unde ful.
( Pech. adftetifis ) pro eo? vos tentaftis ( Pech. tentatis ) picor mendum irrepfiffe in Mss. Reg. & Germ. 4. for
Deum Ifraël in medio filiorum hominum, fenfum Domini litanque legendum pignorare , non ignorare , sicut in Corb.
omnipotentis tentaftis, (Pech. delet ientastis) & nemo in pignorantes , pro ignorantes.
tolligit ufque in fempiternam. Quoniam oltiindo cordis bos ¥. 15. MI. Corb. Quoniam non ficus homo , Dews mio

[ocr errors]

*

VULGATA NOVA.

VERSIO ANTIQUA. 16. Et ideo humiliemus illi animas nostras, & 16. Propter quod sustinentes falvationem ab Ex M. Regres in fpiritu constituti humiliato, fervientes illi , eo, invocemus ipsum in adjutorium noftri,

Germ. 17. dicamus fentes Domino, ut fecundum vo 17. & exaudiet vocem noftram, li fuerit ipsi plaluntatem fuam fic faciat nobifcum mifericordiam citum : fuam : ut ficut conturbatum est cor noftrum in superbia eorum, ita etiam de nostra humilitate gloriemur :

18. quoniam non fumus fecuti peccata patrum 13. quoniam non exsurrexit in progeniem nofnoftrorum , qui dereliquerunt Deum fuum, & ado tram, nec est hodie tribus, neque patria , neque raverunt deos'alienos ,

populus, neque civitas ex nobis, qui adorent deos

manufactos, sicut factum est in primis diebus, 19. pro quo fcelere dati sunt in gladium, & 19. pro quibus traditi sunt in gladium, & rain rapinam, & in confusionem inimicis fuis : nos pinám patres noftri, & ceciderunt in ruinam maautem alterum Deum nescimus præter ipfum. gnam ante conspectum inimicorum suorum : nos

autem alium Deum nefcimus

præter eum, in

quo speramus, quia non despiciet nos, nec auferet lalvationem , & misericordiam suam à nobis, & à

genere noftro.
20. Exspectemus humiles consolationem ejus, 20. Quoniam si nos captivi fuerimus , capietur
& exquiret fanguinem no?trum de afflictionibus omnis Judæa , prædabuntur fancta noftra, & in-
inimicorum noftrorum, & humiliabit omnes gen- quiret Deus iniquitatem & coinquinationem eo-
tes , quæcunque infurgunt contra nos, & faciet rum de sanguine noftro ; & mortem fratrum nof-
illas line honore Dominus Deus nofter.

trorum, & captivitatem terræ, & defertionem
hæreditatis noftræ ; & convertet in caput nof-
trum, in gentibus quibufcunque servierimus ibi,
& erimus in offensionem, & in improperium an-
te omnes qui pofTederint nos : quoniam non di-
rigetur fervitus noftra in gratiam , sed sine hono-
re in deprædationem ponet eam Dominus Deus

nofter. 21. Et nunc fratres, quoniam vos estis pref 21. Et nunc fratres , fufcipiamus fratres nofbyteri in populo Dei, & ex vobis pendet anima tros, quoniam ex nobis pendet anima illorum, & illorum, ad eloquium veftrum corda eorum eri- fančia, & * domus , & facrarium incumbit in no- * Germ. 4. domos. gite , ut memores fint, quia tentati funt patres bis. Præter hæc omnia gratias agimus & placeamus nostri ut probarentur, fi verè colerent Deum Deo noftro, qui tentat nos ficut patres noftros. fuum.

NOTÆ AD VERSIONEM ANTIQUA M. narner , nec ficut filius hominis transmutatur. Ms. Pech.eis Soepzeeyw ei hatépes vicecor, 77esov Tribuce péyx Quoni.im non ficut homo , fic & Deus minatur , nec ficut ενώπιον των εχθρων ημών εμείς ετερον Θεον εκ επέγνωfilius hominis extolletur. Germ. 15. Quoniam non ficut EY (Ml. Alex. cum edd, Ald. & Compl. fyrwylsv) Tau Deres, fac o homo minatur , nec ficut filius hominis extole du Tc. Pev cker, Óti óx utspoaletou vuās, és átots litur. Græc. "Oto éX W5 cv&pwtos ó Osos, atsaucüvou , yéros recorsed hîc poft winas, supplenda videntur ea quæ ed è m's vios crepúty, SIXITOñval. Quoniani non ficut ho- leguntur supra in Lat. vel quidpiam iimile; secus , quàm mo Deus , ut minis terreatur , neque tanquam filius bomi- imperfecta & malè cohærens oratio ! mis , ut judicetur; veluti arbitrorum nutu : at supra Nu 7. 20. Ms. Germ. cum Pech. Quoniam fi capri fueria meror, 23. 19. unde ista mutuo sumpra sunt, legitur : mus , capietur tota Judæa, & prædabuntur janda nostra, es Ovx as ár@pw os ó Osos, fireptuluivou, ó t'as viòs az opcóns, exquiret Deus iniquitatem illorum de sanguine nostro ; & atsargūrai. Nobil. Non quafi homo, Deus fufpenditur, ne mortem patrum nostrorum , o captivitatem terra ; 5 iniquique graf filines hominis, minas patitur.

tntem bæreditatis noftra reducet in capite nostro, in gentiΝ. 16. Grec. Διόπερ αναμένοντες την παρ' αυτ8 σωτη bus in quibus fervierimus eis ibi, erimus in offendictspizi, &c. ut in Lat. sup. Mís. Germ. 15. & Pech, ka lum, & improperium ante omnes qui poidebunt nos : quobent : Propter quod fuftinete ab ipfo falvarwnem, ( Germ. niam non dirigetur fervitus in gratiam ( Pech. gratia , ) falutationem ,") invocemus eum ( Pech. ipsum ) in adjuto- fed fine honore ponet eam Dominus Deus nofter. ( In MÍ. rium noftrum. In Corb. legitur fimpliciter , fed invocavi- Pech. deest Deus.) Corb. Quoniam fic gandebit Judan, mus ipsum in adjutorium.

85 exquirer Duminus iniquitates illorum de fanguine noftro, $. 17. Siiniliter habet Mr. Germ. 15.'unà cum Græ 3 caprivitatem terræ nostra ; & in defertum conuertet genco. Sic etiam in Ms. Pech. præter unum ipfum, pro ipsi. tes quibufcunque fervierimus , erunt in improperium omIn Corb. Et exaudiet..... ficut illi placet.

ne's qui perfequuntur nos : quoniam non deridetur fervitus *. 18. Ms. Germ. 15. cum Pech. Quoniam exfurten in gratia , sed sine honore ponet illos Dominus Deus nofter. xit ( Pech. non exsurr. ) in progeniem nojlram , nec est in Grec. "Οτι εν τω ληφθήναι ημάς , έτως καθήσεται ( Αld. hac die , neque tribus, neque patria , neque populus, neque i& Compl. xxvbi csic, vocabitur ; fortè legit Interp. xaspa civitas ex nobis , qui adoret deos manuf. ficut failum eft tú(stai, à xéTTW , furor ; al. xxv.Juostas, comburetur ) in pristinis diebus. Corb. Quoniam non reftitit in progenie πάσα και Ιεδαία, και προνομευάζεται τα άγια ημών, και ζnoftra , nec eft bodie , neque tribus, neque populus multus THOEL ( Ms. Alex. cum edd. Ald. & Compl. extr.TÚGEN) ex nostris , qui adorent deos alienos , ficut fatlum eft in primis Thy Be Guirwar dvrwv X zê sóuctos ( Ms. Alex. aluatis) dichus. Grac. "Οτι εκ ανέση α ταϊς γενεαϊς ημων , δε εσιν αν εμών και τον φόνον των αδελφών ημών, και την αιχμαλωσίαν τη ημέρα τη σήμερον , ουτε φυλή, ούτε παίρια και ούτε δημος, της γης και την ερήμωσιν της κλιρονομίας ημών επιςρέψει εις &c. ut in Ms. Regio.

κεφαλήν ημών, και τοις έθνεσιν ου εαν δελεύσωμεν εκεί, και εσό*. 19. Mís. Gerin. 15. & Pech. In quibus ( Pech. 'Meta tis apéroepez, y eię överf os erarticy Two XTQpérieur Pro quibues ) traditi sunt in gladium , & rapinam patres nuecesar oto ý xOTsuburbácetar vi dencia neco sis xápır, am'sis -nojiri, es ceciderunt in ruina magna ante conspectu inimi- atiuiar broei autu Kvelos ó Osos vuôr. corum ficorum : 1108 autem alium Deum nefcimus ; propter X. 21. Eadem leguntur in Ms. Pech. præter hoc sub quod ( Pech. deler propter ) /serimus, quia non decipiet finem, gratias agamus, quod deest; extremò etiam haPech. difp:cier ) nos , sed nec avertit ( Pech. anferet ) salu- berur , ficut & patres noftros. In Germ. 15. similiter deest farem fisien à genere noftro. Ms. Corb. Ex qui gratia dari gratias agamus , fed voci anteced. omnia, præponitur anfunt in gladium, & rapinam patres noftri, accidit ruim tem, & in fine legitur fratres nostros , non patres ; cætera na ante confpeitiem inimicoritm nofirorum : nos autem alium -ut fup. In Corb. hæc leguntur fola : Ez nunc fratres nofDenm nefcimus prater ipfum, 65 non despiciet nos ; reliqua tri, quoniam ex nobis pendet anima illorum, gratias agideluat. In Giaco fic ; 120 xópur idó jucar siç pompalar, mus Deo noftro, qui tentat nos ficut patres noftros, Græcè :

« ZurückWeiter »