Abbildungen der Seite
PDF
EPUB
[ocr errors][ocr errors]

VERSIO ANTIQUA, QUÆ ET VULGATA NOSTRA, 9. Sed oro his singulis, ô rex, cognitis, & ipse dux ad multitudinem retuliffet, om& regioni, & generi fecundùm humanitatem nium una fuir sententia amicitiis annuere. tuam pervulgatam omnibus , prospice: 21. Itaque diem constituerunt, qua fecretò

10. nam, quandiu superest Judas, impor- inter se agerent:& singulis sellæ prolatæ sunt, Tibile est pacem esse negotiis.

& pofitæ. 11. Talibus autem ab hoc di&tis, & cæte 22. Præcepit autem Judas armatos esse lori amici, hoftiliter fe habentes adversùs Ju- cis opportunis, ne fortè ab hoftibus rependam, inflammaverunt Demetrium.

tè mali aliquid oriretur : & congruum collo12. Qui statim Nicanorem præpofitum ele quium fecerunt. phantorum ducem misit in Judæam:

23. Morabatur autem Nicanor Jerosoly13. datis mandatis , ut ipsum quidem Ju- mis, nihilque iniquè agebat , gregesque turdam caperet ; eos vero , qui cum illo erant, barum, quæ congregatæ fuerant , dimisit. dispergeret , & conftitueret Alcimum maxi 24. Habebat autem Judam semper charum mi templi summum sacerdotem.

ex animo, & erat viro inclinatus. 14. Tunc gentes, quæ de Judæa fugerant 25. Rogavitque eum ducere uxorem, filiofJudam, gregatim se Nicanori miscebant ; mi- que procreare. Nuptias fecit : quieté egit, ferias, & clades Judæorum , prosperitates re- communiterque vivebant. rum suarum existimantes.

26. Alcimus autem, videns charitatem illo15. Audito itaque Judæi Nicanoris adven- rum ad invicem, & conventiones, venit ad tu, & conventu nationum, conspersi terrâ Demetrium , & dicebat , Nicanorem rebus rogabant eum, qui populum suum conftituit, alienis affentire, Judamque regni insidiatorem ut in æternum cuftodiret, quique suam por- successorem fibi destinalse. tionem signis evidentibus protegit.

27. Itaque rex exasperatus , & pessimis hu16. Imperante autem duce , ftatim inde jus criminationibus irritarus, fcripfit Nicanomoverunt, conveneruntque ad caftellum Def- ri, dicens, graviter quidem fe ferre de amicisau.

tiæ conventione , jubere tamen Machabæum 17. Simon verò frater Judæ commiserat citiùs vindum mittere Antiochiam. cum Nicanore : sed conterritus est repentino 28. Quibus cognitis, Nicanor confternaadventu adversariorum.

batur, & graviter ferebat, si ea , quæ conve18. Nicanor tamen , audiens virtutem co- nerant, irrita faceret, nihil læsus à viro: mitum Judæ, & animi magnitudinem, quam 29. sed, quia regi resistere non poterat, pro patriæ certaminibus habebant, fanguine opportunitatem oblervabat, qua præceptum judicium facere metuebat.

perficeret. 19. Quam ob rem præmisit Posidonium 30. At Machạbæus, videns secum austeriùs & Theodotium, & Matthiam, ut darent dex- agere Nicanorem, & consuetum occursum fetras atque acciperent.

rociùs exhibentem, intelligens non ex bono 20. Et cùm diu de his consilium ageretur, effe austeritatem iftam, paucis suorum con

NOTÆ. 9. 9. Græc. "Exasa de 78 7W easyrax ca's Cu, boolasů, « Theodorum , &c. ut supra. Græc. Giótep f'terye nooi

της χώρας, και το περιϊςαμένα γένες ημών προνοήθνι, καθ' Αλώνιον, και Θεολογον , κ. Ματαθίαν , &c. και έχεις προς άπαντας εύασάντκτον φιλανθρωπίαν. Sed his 7. 20. Græc. extremò fic habet , s poveicus ónotúos fingulis, o rex , cognitis , 8 regioni , 65 obfeff, generi 120f- gesuns, émérsvoev tais Curbúnais i. e. & omnium una aptro prospice , pro en, quam erga omnes habes obviom busa pareret fententia , annuerunt conventionibus ; privra similia. manitatem.

X. 21. Pofteriora eriam fic variant , egun, tap X. 10. Vix meliùs è Græco.

ixésy drapópas tecav dippes 5 proceffit, ab unoquo*. 11. Ita rurfum in Græco , præter unum 9&?rov, que diversas posuerunt fellas ; loco , & fingulis fella , &c. citò, loco conjunct. 6, poft diâis. M. S. Theod, habet Ν. 22. Grαc. Διέταξεν Ιέδιας ενόλες ετοίμος ώ τους inf. boftiliter agentes , loco boftiliter fe habentes ; Gr. duon mix cipuis támois, pv @cle fx TW 7 erepelwr aiprsíws xaxxpμενώς έχοντες.

για γενναι: την αρμόζεσαν εποιήσαντο κοινολογίας i. e. Dir. 12. Græc. Tegolateodéneros de tubows Nixéroes tov pofuit artem Judas arniatos paratos in opportunis locis, ne γενόμενον ελεφανάρχον , και seατηγον αναδείξας της Ιεδαίας, forte , &c, d'EA DÉSEIRE' i. e. Advocans autem confeftim Nicanorem præ ¥. 23. Concordat Græcum , nisi quòd hab. dtower, pofitum elephantorum , & ducem declarans Judax , mifit

. iniqui , pro iniqué. *. 13. Eadem leguntur Græcè , præter unum imove Ν. 24. Grec. Και είχε τον Ιαν διασαν7ος αν προσώabcar, occideret , pro caperet.

σω ψυχικώς το ανδρί προσεκέκλί7ο: i. e. Habebat autem
. 14. Similia Græcum habet , hoc excepro ulo. dom semper Judam in conspectu ; ex animo erat viro inclinatus.
les fotos out, aftimantes fore , loco exiftimantes, Mf. S. *. 25. Gioc. IIzpsx AEO:v du7ày Mua , k said ouous-
Theod. initio hab. Tunc gentes que de ea fugerant , non ou Ja!, &c. ut fup. detracto penult. que.
de Judas; at in Gr. Tode fx TuS 'Ix d aias nepuyad euxóice. . 26. Græc. loco charitatem , ponit súrolar , tum ad-

Ν. 15. Grαce nonnulla fic variant : Ακέσαντες δε την dir: και τας γενομένας ζυνθήκας αναλαβων , ήκε προς τον Δή-
..... értársvor rör äxe aicros Cusúoara Tor é aută μήτειον, και έλεγε τον Νικάνορα αλόeια φρονείν των πρα
λαών , αεί δε μετ' επιφανείας αντιλαμβανόμενον της εαυτό ημάτων: Τον γαρ εστίβελος της βασιλείας Ιέδαν ελιάδοχον ανα-
pepitoso i. e. Audito itaque Nicanoris adv..... rogabant déd eixov favé. i. e. Es faltas conventiones affumens , ve-
eum , qui populum fuum conftituit in æternum , quique nit ad Demetrium , 88 dicebat , Nicanorem aliena seætire à
fuam portionem fignis evidentibus protegebat. Mr. S. Theod. rebus : Judam enim regni infidiatorem fuccefforem fibi defi-
qui populum suum conftituit , ut eum in æternum cuftodi- gnavit.
ret , &c. ut in Vulg.

W. 27. Ita fert Græcum nisi quod habet rõ troenmorúa *. 16. Græc. extremò legit , y Coupícyxo durois éri px, pelimi , pro pellimis ; paulòque post , tcr Curbuxav, mcrewy Agasak. i. e. & commiscent se eis ad caftellum Defau. conventionibus, pro conventione ,

, pro conventione , absque præced. voce κ. 17. Grec. Σίμων διε..... ζυμβεβλυχώς ήν τώ Νικά amicitiæ ; dein , xercú av de, jubens autem , loco jubere νορι, βeαχέως δε δια την αιφνίδιον των αντιπάλων αφασίαν e'rlaixás.....paululùm verò ob repentinum adversariorum ad Ν. 28. Grec. Προσσεσόντων δε τέλων τώ Νικάνοer, ventum timore prolapsus.

νεκέχυλο, ..... εί τα Λιεςαλμένα αθετήσει, μκάλεν τ' ανο . 18. Mr. S. Theod. Nicanor autem , audiens , &c. dpos id ixvx6705. ar in Vulg. Grαc. "Ομως δε ακέων ο Νικάνωρ ήν είχαν W. 29. Græcè id unum variar , extremò scilicet , sexa i tepi tovo 'Iód av and exeyallar, y c TOIS UFED TĀS na Purúmati tot failersoet, ut id fratagemate perficeret , loZρίδος αγώσιν ευψυχίαν , εφευλαβείτο την κρίσιν δι' αιμάτων

co qua præceptum , &c. pouvolan quæ omnia Vulgatæ sensum reddunt.

V. 30. Ad verbum è Græco , præter hoc fub fin. pas. 8. 19. MI. S. Theod. Quamobrem mifit poffidonium, cis fuorum congregatis , pro quo cuspóipas t'x ényes tar

tamen,

LIBER II. MACHAB. Cap. XV. 1105

VERSIO ANTIQUA, QUÆ ET VULGATA NOSTRA, gregatis, occultavit fe à Nicanore.

tia. 31. Quod cùm ille cognovit fortiter se à 39. Volens autem Nicanor manifestare viro præventum, venit ad maximum & fanc- odium, quod habebat in Judæos, misit militillimum templum : & facerdotibus folitas tes quingentos, ut eum comprehenderent: hoftias offerentibus , juflit fibi tradi virum : 40. putabat enim, fi illum decepifiet , fe

32. quibus cum juramento dicentibus ne- cladem Judæis maximam illaturum. scire se ubi efset qui quærebatur , extendens 41. Turbis autem irruere in domum ejus, manum ad templum,

& januam disrumpere , atque ignem admovere 33. juravit , dicens: Nisi Judam mihi vinc- cupientibus

cupientibus , cùm jam comprehenderetur , tum tradideritis, istud Dei fanum in planitiem gladio se petiit ; deducam , & altare effodiam, & templum 42. eligens nobiliter mori potiùs, quàm hoc Libero patri consecrabo.

subditus fieri peccatoribus , & contra natales 34. Et his dictis , abiit. Sacerdotes autem fuos indignis injuriis agi. protendentes manus in cælum , invocabant 43. Sed, cùm per feltinationem non certo eum , qui semper propugnator' esset gentis iau plagam dediflet , & turbæ intra ostia iripforum, hæc dicentes :

rumperent, recurrens audacter ad murum, 35. Tu Domine universorum, qui nullius præcipitavit semetipsum viriliter in turbas indiges , voluifti templum habitationis tuæ 44. quibus velociter locum dantibús calui fieri in nobis.

ejus, venit

per

mediam cervicem : 36. Et nunc fan&te fan&torum omnium

45. & cùm adhuc spiraret , accensus aniDomine, conserva in æternum impollutam mo, surrexit : & cùm fanguis ejus magno domum istam , quæ nuper mundata eft. fluxu deflueret, & gravissimis vulneribus esset

37: Razias autem quidam de senioribus ab faucius, cursu turbam pertransiit : Jerofolymis delatus eft Nicanori, vir amator 46. & ftans supra quandam petram præcivitatis, & bene audiens : qui pro affectu pa- ruptam, & jam exsanguis effectus, completer Judæorum appellabatur.

xus intestina sua, utrisque manibus projecit 38. Hic multis temporibus continentiæ fuper turbas, invocans Dominatorem vitæ ac propositum tenuit in Judaismo , corpusque fpiritus , ut hæc illi iterum redderet : atque & animam tradere contentus pro perseveran- ita vitâ defuncius est.

NOTÆ.
Topi autór, non paucis fuorum , &c.

V. 40. Græcè fimpliciter : Proge gap, expīvor Cumalar,
V. 31. Mf. S. Theod. Quod ut ille cognovit , &c. ut TØ2015 ipdoadas Cuupopów. i. c. putabat enim , fi illum ce-
supra. Græc. Evarig's de prengs to yevralws uro og piffet , cladem seiftis allaturum.
ανδρος έςρατήγν7αι και παραγενόμενος εαι το μέγισον και άγιον V.

41. Grec. Των δε πληθών μελλόντων τον πύργον καταιερον, των ιερέων τις..... εκέλευσε παραδιδόναι τον άνδρα λαβέθαι , και την αυλαίαν θύραν βιαζομένων , και κελευόντων πυρ i. e. Quod cùm ille cognovit fortiter fe À viro aslutiâ pre- tpooeysur

προσάγειν και τας θύρας ιράζειν, περικαλά απλος γενόμενος, ventuin , venit ad maximum Es Sunitum templum..... jullie uwéi nxev fau? Tiposo i. e. Turbis autem jam occupaturis tradere virum.

turrim , & aulæ oftio vim facientibus , 85 ignem admovere . 32. Similiter in Græco , nisi excipias dežuer, dex- jubentibus e portas incendi, undique comprehenfres , gladium tram, loco manum.

fbi fuppofuit. : *. 33. In Mf. S. Theod. deest dicens , post juravit. ř. 42. Sic est in Græco , exceptis his ult. de tus inics Græcè , Taula Quoc! , hæc juravit ; dein , 'Ear un déon suyeveias dvažios ület , nobilitate fua indignis inpiów MOI , &c. quæ sup., præter hoc ult. lepor arraitz juriis affici , loco & conira natales juos , &c. TC Alcrúow imi pares avasúówo Eg templum hic Libero illustre *. 43. Græc. in principio habet, tń de Tanym ki xam origam.

TeubixTvous dia cho drøros Carreir, sed cùm per conten7.34. Græc. loco propugnator efter gentis ipforum, hab. tionis feftinationem non recto idu plagam dediffet ; reliqua was praxou Tigo é ovos incor, proteiior effet gentis noftræ ; cæt. Similia. paria.

ν. 44. Grαc. των δε ταχέως αναποδισάντων , γενομένη . 35. Mr. S. Theod. Tu Domine , qui universitatis seasúpatos, llabe xarà pécor xsre@væ• i. e. quibus venullius indiges, voluifti , &c. ut supra. Græc. £ù Kúpie lociter locum dantibus , fato fpatio , venit per

medium venτων όλων αεροσόλεις υπάρχον , ευλόκησας , &c.

. 36. Totidem verba in Græco , præterquam carlos *. 45. Grec. έτι δε έμενες υπάρχον , και πεπυρωμένος wi'yinoue, omnis fanétitatis , loco sanctorum omnium. τοϊς θυμούς, εξανασας , φερομένων κρενκδον των αιμάτων, και

. 37. Simillima Græcum refert , nisi excipias hæc duglep cô örlwr tür texuperare spoiwo te's őxavs dierlicóre i. tria , Paris, pro Razias ; paucisque interjectis . Cpóseçe e. & cùm adhuc spiraret , & animo effet accenfus , jurgens, xarūs atów , valde bene audiens ; statimque , rý xalà tùy cùm fanguis inftar fontis deflueret, & gravilima eflent süvorov, E qui pro bono affectu.

vulnera ; cursu' turbas pertranfiens , &c. de . seq. *. 38. Grec, "Ην γαρ ώ τους έμπροθεν χρόνοις τής άμι *. 46. Græcè nonnulla sic immutantur : sa's éti..... ξίας κρίσιν εισενκνεγμένος Ιεδαϊσμό, και σώμα και ψυχήν υπερ παντελώς εξαιμος ήδη γενόμενος, προβαλων τα ενεeα , τε Ιεδαϊσμό παραβεβλημένος μελα πάσης έχ7ετίας: i. e. His Gων εκατέραις ταϊς χερσίν , ενεσεισε..... και επικαλεσάμενος enim fuperioribus temporibus continentiæ propofitum tenuerat τον..... ταυ7α αυτώ..... τόνδε τον τρόπον μετήλλαξε: i. e. Ο Judaismi , corpusque es animam pro Judaismo tradiderat fans supra..... penitus jam exfanguis effe&us , proferens cum omni perfeverantin.

inteftina , & fumens utrisque manibus , projecit..... Ein*. 39. luidem Græcè , pofito uno utèp, Supra , ante vocans Dominat..., ut hæc ipso..... ita vità defun&tus eft. quingentos.

trem.

λά:

CAPUT XV.
VERSIO ANTIQUA; QUÆ ET VULGATA NOSTR A.
I.
Icanor
autem, ut

2. Judæis verò, qui illum per necessitatem

sequebantur , dicentibus : Neita ferociter & omni impetu die sabbati committere bellum. barbarè feceris, sed honorem tribue diei fanc

NOTÆ. *. 1. Græc. loco Judam, folito more , ponit te's nepi cogitavit quietis die cum omni fecuritate in ipsos irruere. Tèr ’ló dar extremò verò ira , Crnsúcao tñ T S xatama' *. 2. "Græc. pro feceris , haber amoréens, disperdas ; στης ημέρα μετα πάσης ασφαλείας αυτούς έτσιβέκλείν: 1. e, deinde fic: dófar di awquéescov Tapoteoewern utè 78 Tom. II.

Ааааааа

[ocr errors][ocr errors]

rum :

VERSIO ANTIQUA, QUÆ ET VULGATA NOSTRA. tificationis, & honora eum , qui universa virtutibus exercitatus fit, manus protendenconspicit :

tem, orare pro omni populo Judæorum : 3. ille infelix interrogavit, fi eft potens in 13. Poft hoc apparuifle & alium virum, cælo , qui imperavit agi diem sabbatorum. ætate & gloria mirabilem, & magni decoris

4. Et respondentibus illis , Eft Dominus habitudine circa illum : vivus ipse in cælo potens, qui juflit agi sep 14. Respondentem verò Oniam dixiffe : timam diem.

Hic est fratrum amator, & populi Ifraël : s. At ille ait : Et ego potens fum super hic eft , qui multùm orat pro populo, & uniterram , qui impero sumi arma, & negotia versa lanđa civitate, Jeremias propheta Dei. regis impleri. Tamen non obtinuit ut con 15. Extendiffe autem Jeremiam dextram, filium perficeret.

& dedisse Judæ gladium aureum , dicentem : 6. Et Nicanor quidem cum summa super 16. Accipe sanctum gladium munus à Deo, bia erectus, cogitaverat commune trophæum in quo dejicies adversarios populi mei Ifraël. ftatuere de Juda.

17. Exhortati itaque Judæ lermonibus bo7. Machabæus autem femper confidebat nis valde, de quibus extolli posset impetus, cum omni fpe auxilium sibi à Deo affutu- & animi juvenum confortari, ftatuerunt di

micare & confligere fortiter , ut virtus de ne8. & hortabatur suos ne formidarent ad ad- gotiis judicaret ; eò quòd civitas fancta & ventum nationum, sed in mente haberent ad- templum periclitarentur. jutoria sibi facta de cælo, & nunc fperarent 18. Erat enim pro uxoribus, & filiis , itemab Omnipotente fibi affuturam victoriam. que pro fratribus , & cognatis minor sollici

9. Et allocutus eos de lege & prophetis, tudo : maximus verò & primus pro fan&itaadmonens, etiam certamina quæ fecerant te timor erat templi: priùs , promptiores constituit eos:

19. fed & eos, qui in civitate erant, non 10. & ita animis eorum erectis, simul of- minima follicitudo habebat pro his, qui contendebat gentium fallaciam , & juramentorum greffuri erant. prævaricationem.

20. Et, cùm jam omnes sperarent judicium 11. Singulos autem illorum armavit, non futurum, hofteíque adeflent , atque exerciclypei & haftæ munitione , sed sermonibus tus esset ordinatus, beftiæ, equitesque opporoptimis, & exhortationibus, exposito digno tuno in loco compofiti, fide fomnio, per quod universos lætificavit. 21. considerans Machabæus adventum mul

12. Erat autem hujuscemodi visus:Oniam, titudinis, & apparatum varium armorum, & qui fuerat summus facerdos , virum bonum & ferocitatem beftiarum , extendens manus in benignum, verecundum visu, modestum mo- cælum, prodigia facientem Dominum invoribus, & eloquio decorum, & qui à puero in cavit , qui non secundùm armorum poten

NOTÆ, πάντα έφορών7ος μεθ' αγιότη7ος ημέρα" ta bonorem tribue canitie & gloria eximium , mirabilem verò quandam , & prahonoratæ cum fanilitate ab eo, qui universa conspicit, miximi decoris effe præftantiam circa illum. diei.

#. 14. Græcè , tollitur hoc med. & populi Ifraël , cum 7. 3. Græcè, 8 TelcanıtúC105 , ille verò ter sceleftus, seq. hic eft ; deelt pariter inf. vox universa ; cætera paria. loco ille infelix ; reliqua ut in Vulg.

V. 15. Confonat Græcum , nifi quod loco ult. verbi W. 4. Vix meliùs è Græco.

dicentem, habet, dochóvia de poocurhoou tátt , & cùm #. S. Græc. ipso inicio lic habet: 'O de prepos. Köye daret , acclamasse hæc. φκσι, δυνάς ως επί , &c. extremo vero addit το Χέτλιον V. 16. Itidem Græcè, hoc excepto, diis fexuosis, in autó, miferum fuum , ad confilium.

quo franges , pro dejicies , detracto ult. populi mei Ifraël, ř. 6. Itidem Græcè , præterquam de more, TÔ Tepi Mr. S. Theod. leg. quo dejicies , &c. ut in Vulg. tör 'Iósær, de his qui cum Juda, loco de Juda.

#. 17. Græc. port bonis valde , hæc addit: v durapéX. 7. Similiter in Græco.

νοις επ' αφετην παρορμήσαι , και ψυχας νέων επανορθώσαι , διέ8. 8. Gr. Η παρεκάλει τις συν αυτώ μη δειλιάν την των γνωσαν μη sea7οπεδεύεθαι, γενναίως δε έμφέρεται, και μεεθνών έφοδον, έχοντας δε κατα νύν τα προγεγονότα , &c. que τα πάσης ευανδρίας εμπλακέν7ες , κρίναι τα πράγματα sup. nisi quod ultimò addit sy beubear, & auxilium , ad

την πόλιν και και τα αγια , και το ιερόν κινδυνεύειν: 1. villoriam ; quod tamen abest à nonnullis , li Nobilio fi e. & qui poffent ad virtutem incitare , & animos juvenum des.

erigere, statuerunt non caftrametari , fed generosė invebi , 8. 9. Græc. Kai Taegeper Déueres avius ex tô..... Es cum omni virtute confligentes , de negotiis judicare ; pervicas cutes à tos dzūras is noor f'x78/exexótes, quòd civitas , & Sanita, & templum , periclitarentur. Mr. &c. Et allocutus eos de lege..... admonens etiam eos de cer S. Theod. quòd civitas , & Sanda, & templum periclitaminibus quæ confecerant , promptiores, &c.

. 10. Grec. και τοϊς θυμοϊς διεγείρας αυτες , παρήγΓει . 18. Græcè, loco minor follicitudo , legitur à to 259, ceva Tapetedeixvd's TWY Tôr, &c. i.e. 65 animis eorum Tove pépei xeiueros autcīs arwe, quod idem fonat, addito erellis , admonebat , fimul ostendens gentium , &c. ut su uno eis ; ultimò etiam και ο περί τε καθηγιασμένε ναι φόβος, pra. In Mf. etiam S. Theod. fimul oftendens , fed absque pro fanétificato templo erat timor , loco pro fanctitate, &c. prævio adınonebat.

In quibusdam libb. non owo fup. fed xlvd uvos, teste No¥. 11. Græc. "Exasoy de autor xalconicas, Thiv do bilio; quare , inquit , fic vertendum esset : Erat enim uxoαίδων και λογχών ασφάλειαν , ως την εν τοις αγαθοίς λόγοις

periculum minoris apud eos ponderis. παράκλησιν , και προσεκγκσάμενος όνειρον αξιόοισον υπαρ τι *. 19. Grec. M : 9 Ti; Tạ Tốn 1 xa7e: Muuvous , 8 zárlas supexrer i, e. Singulos atetem illorum armans , πάρεργος αγωνία , ταρανομένοις της υπαίθρω προσβολής: tam clypeorum hastarum munitione , quàm exhortatione i. e. fed & eos qui in civitate remanserant non minima per fermones ; etiam expofito fide digno fomnio, magnopere sollicit. habebat , turbatis ipfis illo, qui fub dio , congressu. univerfos lærificavit.

¥. 20. Græc. initio habet : Kai 7767wr ücru a peodoxcón *. 12. Nonnulla fic immutantur Græcè : "Hv dè Ý Te Twv, Et, cim omnes jam exspeitarent ; extremòque : vý 78 Sseipice Turás s• ’Orlar..... ürdexe xaner is dator, aidú των θηρίων επί μέρος εύκαιρον αποκαλαςαθέντων και της τε

μετά την απάντησιν..... και εκ παιδος εκμεμελετηκότα 08 xarà xéexis telarkérus i. e. Es beftiæ in opportuna parπαντα τα της αρετής οικεία , τε7ον τας , &c. i. e. Erar aft te conftitutæ , & equitatus ad cornua dispositus ; cætera tem hujufmuli visus : Oniam..... virum honeftum & be conveniunt. Mf. S. Theod. in medio leg. singulariter , num, venerandum vifit..... 8 à puero in omnibus virtu- hoftisque adeffet , non hostes , &c. at in Gr. saj idu Cuka tis officiis exercitatum, bunc manus

μιξανίων των πολεμίων. . . 13. Cr. E76' έτως επιφανήναι άνδeα , πoλια και δόξη ¥. 21. Concordat Græc. usque ad vocem Dominum , διαφέροντα, 9cer μας ήν δέ τινα , και μεγαλοπρεσες αν είναι cui annectic tò xatóalu, inspectorem ; subinde , loco TẠY Tepi autor uwepoxiiv. i. e. Poft hoc apparuisse fic virum, qui non fecundùm armorum , &c. fic habet : yorcoxur , öte

si ràng

[ocr errors]

taretur.

rum.....

2012

&c.

[ocr errors]

Sup. 8.

19.

VERSIO ANTIQUA, QUÆ ET VULGATA NOSTRA. tiam, sed prout ipsi placet, dat dignis vicio- siit & eos qui in arce erant. riam.

32. Et ostenso capite Nicanoris, & manu 22. Dixit autem invocans hoc modo : Tu nefaria , quam extendens contra domum sancDomine, qui misisti angelum tuum fub Eze tam omnipotentis Dei, magnificè gloriatus chia rege Juda, & interfecisti de castris Sen- est. nacherib centum octoginta quinque millia : 33. Linguam etiam impii Nicanoris præ

23. & nunc Dominator cælorum mitte cisam juffit particulatim avibus dari : manum angelum tuum bonum ante nos in timore, autem dementis.contra templum suspendi. & tremore magnitudinis brachii tui,

34. Omncs igitur cæli benedixerunt Do24. ut metuant qui cum blasphemia ve- minum , dicentes : Benedi&tus, qui locum niunt adversùs sanctum populum tuum. Et fuum incontaminatum servavit. hic quidem ita peroravit.

35. Suspendit autem Nicanoris caput

in 25. Nicanor autem, & qui cum ipso erant, fumma arce, ut evidens esset & manifeftum cum tubis & canticis admovebant.

signum auxilii Dei. 26. Judas verò, & qui cum eo erant, in 36. Itaque omnes communi consilio devocato Deo, per orationes congrefli sunt: creverunt nullo modo diem iftum absque ce

27. manu quidem pugnantes, fed Domi- lebritate præterire : num cordibus orantes, prostraverunt non mi 37. habere autem celebritatem tertia deci. nùs triginta quinque millia , præsentiâ Dei ma die mentis Adır , quod dicitur voce Syriamagnificè delectati.

ca, pridie Mardochái diei. 28. Cùmque cefsafsent , & cum gaudio re 38. Igitur his erga Nicanorem gestis, & dirent, cognoverunt Nicanorem ruiffe cum ex illis temporibus ab Hebræis civitate pofíefarmis suis.

sa, ego quoque in his faciam finem ferinonis. 29. Facto itaque clamore, & perturbatio 39. Et si quidem bene, & ut historiæ comne excitata , patria voce omnipotentem Do- petit, hoc & ipfe velim :sin autem minùs diminum benedicebant.

gne, concedendum eft mihi. 30. Præcepit autem Judas, qui per omnia 40. Sicut enim vinum semper bibere, aut corpore & animo mori pro civibus paratus semper aquam, contrarium eit; alternis auerat, caput Nicanoris, & manum cum hu- tem uti, delectabile : ita legentibus , fi semmero abscissam, Jerosolymam perferri. per exaétus sit sermo, non erit gratus. Hîc

31. Quò cùm pervenisset, convocatis con- ergo erit consummatus. tribulibus, & facerdotibus ad altare , accer

NOTÆ. šviso di rincov v vien , xalas de ar dute xeitsin, toss Heroepg Nonáropos, scelesti Nicanoris ; dein, aj Thv xeipa Tg očions TECATOIETTA. Tùy víxuvo i, e. sciens , quia victoria duopúry, pro & manu nefaria ; cætera ut in Vulg. dea non eft per arma , fed prout ab ipso judicatum fuerit , dat tracto uno Dei, post omnipotentis. Mr. S. ,Theod. in me dignis victoriam.

dio legit, quam extenderat , non extendens ; at in Gr. Úr . 22. Græcè paucula tantùm variant , videlicet ipfo ex?sivas. initio , öncyć , dicebat , pro dixit ; subinde, Ev DÉCTOR W. 33. Græc. Kai Thy gwasay 7g.... x768w, ipu..... á Wiseinas, Tu Domine mififti , absque medio qui; poft rà de saíxelece tús avoias xamérarti , &c. i. e. Lingua paulò , tüs 'Ixfulds, Judææ , non Juda; demum xn- etiam Nicanoris præcisâ juffit..... præmia autem dementia peike sis i xatòr, Sennacherim ad centum ; cæt. ad verbum contra , &c. 4, ut supra. Ms. quoque S. Theod. legit : Tu Domine mifif Ν. 34. Grec. Οι δε πάντες εις τον έeανον ευλόγησαν τον ti..... fub Ezechia rege Judæa.

émipaví Kúerov, aéroules, &c. i. e. Omnes igitur in *. 23. 24. Græcè tollitur pronom, tuum, poft an lum benedicebant prafentem Dominum , dicentes , &c. quæ gelum ; paulò verò poft habetur eis Sécs Big Tpókov , in tis fupra. morem & tremorem ; mox , interpofita distinctione , ita 7:35. Græc. 'EŽé šuop de two it ... ex rūs äreges, é aid ya fequitur : Μεγέθει βραχίονός και καταπλαγείωσαν οι μετα, 20v mão, y, &c. Suspendit autem Nicanoris caput ex ar&c. i. e. Magnitudine brachii tui exterreantur qui cum ce, evidens omnibus , 8 , &c. ut sup. blafphemia , &c. quæ fup.

*. 36. Mr. S. Theod. ultimò legit præteriri, passive, ¥¥. 25. 26. Græc. pro more : Oi de zaspi Tór Nordévo non activè, Gr. écolli, &c. quæ sup. ea , μετα Cαλαίγων , &c. item infra , Οι δε περί τον Ιέ $. 37. Mf. S. Theod. baberi autem ; &c. non haberea διαν , μετ' επικλήσεως , και ευχων Cυνέμιξαν τους πολεμίοις· Grec. έχειν δε επίσημον την τeισκαιδεκάτων τ8 δωδεκάθε i. e..... cum invocatione , 88. orationibus congrelli sunt cum Murós: "Asap nézetal, &c. habere autem celebrem tertiam boftibus.

decimam diem menfis duodecimi ; Adar dicitur , &c. ut in Ν. 27. Grec. και ταϊς μεν χεροί, αγωνιζόμενοι και ταϊς δε Vulg. καρδίαις προς τον Θεόν ευχόμενοι , &c. i. e. εσ manibus V. 38. Eadem sunt in Græco , juncto uno ģTW , fic, quidem pugnantes ; Mr. S. Theod. addit , fed 3 cordibus cum verbo gestis. Dominum orantes , &c. quae sup.

*. 39. Priora verba Græco consonant ; pofteriora . 28. Græc. I tróperoi de ato tūs xpsias, y, &c. ut vero fic habentur ibid. ει δε εντελώς και και μετρίως , τέτο

# Pixtòr ūv Hol i. e. fi autem exiliter , 5 modice, boc pro *. 29. Græcè fimpliciter : Terouérus dè xpavyús j Ta viribus meis fuit, loco , fin autem minùs dignè , &c. M. Ραχής , ευλόγον τον Δυνάς»ν τη πατρίω φωνή.

S. Theod. legit , fin autem minùs eft dignè , absque præ*. 30. Græc. Kai nepooblazer o zot an ev Cumating for ced. hoc. χη πρωταγωνισος υπέρ των πολιτών, και την της ηλικίας ευ ^. 40. Ms. S. Theod. sub finem legit , fi femper exaνοιαν εις ομοεθνείς διαφυλάξας, την τή Νικάνορος κεφαλην ασο cutus fit sermo , non exadus; cær. ut in Vulg. Græcè veτεμόνας , και την χείρα Γυν τω ώμω , φέρειν εις Ιεροσόλυμα. το ita : Καθάπερ γαρ οίνον καταμόνας πίνειν, ωσαύτως δε και Præcepit autem ille, qui per omnia animo & corpore primus ütlwp ada, Toaélicro ör de opówor oivos üdlari Cuoreexpugnator pro civibus erat , qui ætatis benevolentiam in eos, δεις κολυς , και επίλερπό την χάeιν αποτελεί έτω και το της qui ejufdem gentis , conservabat , caput Nicanoris , & ma κατασκευής το λόγο τέρσει τας ακοάς των εντυγχανόντων τη num cum humero, abfciffum Jerofolymam perferri.

Cυντάξει. 'Ενταν θα διε έςαι και τελευτή: i. e. Sicut enim vi*. 31. Græc. Paegysróweros de ensi, en Cuixarécces" num feorfum bibere , fimiliter autem rursus aquam, τις ομοεθνείς , και τες ιερείς και προ το θυσιας κρίνε σήσας , με contrarium est ; ficut autem vinum aquæ miftum suave eft , Isabet Oto T45 €x tüs exeges i. e. Quò cùm pervenisset, 8 jucundam gratiam perficit : ita etiam hujusmodi ratio convocatis eis qui ejusdem gentis , 3 Jacerdotibus , an:e al- fructura orationis delectat aures legentium hiftoriam. Hic tare fans , accerfiit eos ,

ergo erit finis. *. 32, Græc, non simpliciter hab. Nicanoris , fed 78

in Vulg.

[ocr errors]
[blocks in formation]

ROMAN. CORRECTIONUM AD EDIT. VULGATAM DELECTUS,

Auctore FRANCISCO Luca Brugensi.

[blocks in formation]
[ocr errors][merged small]

C Almer

AP. I. *. 1. Et qui in regione Judææ. Non mutes dicarunt non effe omittendum & amicos , tametsi Grecè
numerum fingularem in pluralem regionibus , nec ge-

omittatur.
nitivum Judææ in ablativum Judæa.

*. 33. Et cùm epinicia agerent Jerofolymis. Non pra-
*. 14. Et ut acciperer pecunias mulcas. Alii fcribunt ponas voci Jerosolymis præpofitionem in.
plurali numero acciperent.

CAP. IX. X. 2. Et tentavit exspoliare templum. Alii
. 18. Uc & vos quoque agatis diem scenopegiæ. Non scribunt numero plurali templa.
addas feftum.

*. 9. Ac viventis in doloribus carnes ejus effluerent.
*. 32. Sed ex lumine, quod refulsit ab altari , con Servandus est genitivus fingularis viventis , non mutandus
sumpra est. Non interponas & inter sed sex.

in nominativum pluralem viventes.
*. 35. Atque alia munera &. Qyatuor harum vocum Cap. X. V.7. Qui prosperavit mundari locum suum.
loco, nequaquam fcribas unam vocem innumera.

Palivum mundari non eft vertendum in a&tivum mundare.
Cap. II. $. io. Sic & Salomon oravit , & descendit $. 17. Et omnes fimul non minùs viginti millibus tru-
ignis de cælo, & confumpsit holocauftum. Neutiquam cidaverunt. Non addas quinque ad viginti.
omittenda eft pericope ifta , tametfi multi libri id faciani. . 24. Ar Timotheus. Non mutes conjun&ionem adver-

$. 11. Eò quòd non sit comestum , quod erat pro pec Sativam ac in copulasivam &.
cato , consumptum est. Pro comestuin, in libris manu Ibidem. Et congregato equitatu Aliano. Pro equitatu
fcriptis ferè efi mundacum aut mandatum , fed malè , loco non fcribas exercitu.
manducatum. Jam, quod quadam hîc addunt verba Levi Cap. XI. . 16. A Lylia quidem. Vocula quidem non
tici, ad quæ locus ifte refpicit, cur non comedistis hoftiam eft augenda unâ fyllabâ , ita ut fit liquidem.
pro peccato in loco sancto , Superfluum est. Denique con . 18. Et quæ res permittebat, conceslit. Quidam libri
juntio & , quam praponunt multi libri verbo consumprum legunt pluralem numerum permittebant ; fed prima persona
est , eft omittenda.

concesli , nullo est modo admittenda.
X. 13. Et ut construens bibliothecam congregavit de . 20. Per fingula verbo mandavi. Pro ablativo fingu-
regionibus libros , & prophetarum , & David. Pro ut , lari verbo , non eft fcribendus accusativus pluralis verba.
multi libri babent qualiter , 85 pro conftruens , constituens; W. 31. Ut Judæi utantur cibis & legibus suis. Reti-
minùs reétè. Pro regionibus , impresli libri , ut eft Grace',

nendus eft nominativus pluralis Judæi, non fubftituendus
ferè legunt regibus : fed Parres prætulerunt regionibus, ablativus Judaicis.
quod est in libris manufcriptis. Poftremò & ante propheta W. 36. De quibus autem ad regem judicavit referen-
rum , multi tollunt : Patres Græco conformiter retinuerunt. dum. Legendum eft judicavit , secunda vocis littera existente
Legat Le&tor Notationes noftras, fi placet ipf.

vocali quinta u , non tertia liquidarum n, indicavit.
. 14. Ea quæ deciderant per bellum. Legendum eft Cap. XII. N. 16. Sanguine interfectorum Auere vide-
deciderant, quod eft , dilapfa fuerant , non didicerat , à retur. Correctores egregiè emendarunt vocem infectum , id
disco.

eft , contaminatum , qua vulgò legitur , in interfectorum,
CAP. III. $. I. Proprer Oniæ pontificis pietatem. Non quod eft , occiforum.
interponas dispofitionem & , ante pietatem.

. 30. Quòd modestè secum egerint. Cave , pro mo-
*.7. Quæ delaræ erant. Non mutes femininum delatæ deftè , quod eft , humaniter , legas contrarium molestė.
in neutrum delata.

Cap. XIII. $. 3. Non pro patriæ falute. Genitivus sub-
Cap. IV. V. 11. Per Joannem patrem Eupolemi. Non fantivi patriæ , non eft mutandus in ablativum adje&ivi
præponas his verbis conjunélionem &.

patria.
W. 19. Milit Jason facinorosus ab Jerosolymis viros $. 15. Interfecit viros quatuor millia. Numerus qua-
peccatores. Nominativus facinorosus non eft mutandus in tuor minime augendus eft denario , ita ut fit quatuorde.
accusativum facinorofos.

cim.
Sequitur : Sed in alios sumptus eas deputari. Retinen $. 23. Mente consternatus , Judæos deprecans. No-
dam eft femininum eas , non fubftituendum mafculinum eos: minativus fingularis confternatus , nequaquam commutan-
quemadmodum & verfu proximo , feminina non funt commu dus eft cum accufativo plurali confternatos.
tanda cum neuiris , ubi fequitur : Sed hæ ablatæ funt qui Cap. XIV. ¥. 4. Super hæc & thallos. Scribendum eft
dem, Sc. propter præsentes autem datæ funt: fermo eft de thallos , thita in principio , & duplici l in medio , quod eft ,
drachmis.

ramos ; non talos , quæ sunt offa.
*. 30. Eò quòd Antiochidi regis concubinæ dono er 7. 9. Secundùm humanitatem tuam pervulgatam om-
sent dati. Quod vulgò legitur Antiochi , secundo cafu ge- nibus. Non mutes pervulgatam in promulgatam , , id eft,
neris masculini , Patres re&emendarunt Antiochidi, ter v in m.
tio casu generis ferninini.

#. 14. Gregatim se Nicanori miscebant. Vox gregarim
. 35. Sed aliæ quoque nationes. Non addas eriam non eft augenda unâ fyllabâ , congregatim.
vocula sed.

. 21. Et fingulis sellæ prolatæ funt & policæ. Non
Cap. V. ¥. 2. Et hastis , quasi cohortes , armatos. addas præpofitionem à ante lingulis.
Multi, pro ablativo haftis , legunt accusativum haftas , 6 . 25. Quietè egit , communiterque vivebant. Legen-
pro masculino armatos , femininum armatas ; fed malè: re dum eft communiter , quod eft , in communi , non comi-
tinenda eft enim Patrum corre&tio.

ter , quod eft , blandè.
Cap. VII. ¥.1. Contigit aurem & septem fratres. Non Cap. XV.X. 32. Quam extendens contra domum sanc-
eft omittendum &.

tam. Servandum est participium extendens , non substituen-
. 18. Nos enim propter nofmetipsos hæc patimur. dum verbum extenderat.
Non eft mutandum plurale hæc in fingulare.

.37. Quod dicitur voce Syriaca. Non legas femininum
. 28. Pero, nate. Non interponas pronomen te , nec quæ , pro neutro quod : non enim refertur ad diem , fed
quidem addita præpofitione , à te.

ad Adar. CAP. VIII. ¥. 1. Cognatos & amicos. Corredores ju

[ocr errors]
« ZurückWeiter »