Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

1727, quo anno, relictis Parifiis, Remos migravit. Illic incoepta perfequitur, penè que perficit. Interea Monafterii S. Nicafii Remenfis egregia Bibliotheca ordinanda delegatur D. PETRO SABATIER, in qua præter mirificam librorum defignationem, eximiumque dele&tum, admirationem præcipuè movet index librorum fingularì induftria ab ipfo elaboratus, de quo juvat paucis dicere. Primùm in eo indice, fervata litterarum ferie, longo ordine fingulorum nomina auctorum recenfentur ; deinde quæcunque ab ipfis in lucem emiffa funt fcripta, ea fcilicet quæ adfunt in bibliotheca; demum generalis, eaque minutior, fervata itidem litterarum ferie, omnium argumentorum feu materiarum, de quibus difputarunt, expofitio. Hujus indicis ope, fi quem requiras librum, auctoris nomen tibi quærendum, quo reperto, protinus nofces an liber, quo indiges, adfit, an defit in bibliotheca; feriem quoque omnium ejufdem fcriptoris lucubrationum reperies. Sin autem aliquod tibi tractandum eft argumentum, quidquid ad materiam, de qua fcribere paras, pertinet, fubtiliter & minutatim tuis fubjicitur oculis; fingulorumque librorum, in quibus de eodem difputatur argumento, pagina & numeri indicantur.

Confilium præterea fuerat ad fingulorum indicem librorum, eorumdem notitiam addere. Verùm vir modeftus non aufus ipfe de aliis ferre judicium, eruditorum de variis fcriptis fparfa hinc inde judicia & cenfuras colligere ftatuerat. Annos jam plures huic labori impenderat, multaque congefferat, cùm ecce tandem advenit tempus, quo proferenda in lucem erat antiqua Scripturarum Interpretatio, fuperatifque omnibus impedimentis, pietate & liberalitate Celfiffimi Aurelianenfium Ducis erat proditura. Quantùm doAtiffimus Abbas Sallier, Regiæ Bibliothecæ præfectus, adlaboraverit ut hæc editio prodiret; quanta hujus pars fuerit, tum pro fua erga D. PETRUM SABATIER benevolentia, tum pro flagranti ftudio in bonas litteras, maximè Christianas, profequi longius effet.

Remotis igitur, ut jam dixi, quæ obftabant quominus Verfio antiqua Scripturæ prodiret, D. PETRUS SABATIER omiffum repetit opus, membranas intus pofitas & penè nonum preffas in annum verfat & revolvit, præloque mandandas difponit, atque etiam mandat. Primus è prelo tomus exierat, & fecundus jamjam erat exiturus, cùm in lethalem morbum incidit. Vir religiofus in se fæviens, austerus perinde ac doctus, refpuit femper fomenta, quibus ætas ipfa, infirma valetudo, & labor affiduus, uti innoxiè non modò finebant, verùm etiam poftulabant. Studium & oratio folæ illi deliciæ; ftudii labor pro caftigatione, orationis dulcedo erat pro lenimento. Confectus tandem diuturnis laboribus, attritufque infirmitatibus, acutiffimis doloribus per dies quindecim conflictatus fumma patientia, piiffimam efflavit animam 22. Martii an. 1742. Statura fuit modica, liberali facie, vultu præferens lenitatem, nonnihil tamen naturâ triftis. Ante omnia vir spectatæ integritatis, qua multos fibi amicos conciliavit : comis & urbanus in colloquiis, quæ hilaritate norat condire, atque etiam falibus nonnunquam afpergere. Religiofam nactus confcientiam, ab ea ne tranfverfum unguem difcedebat: ab omni fpecie mali abhorrens; in dictis factifque femper follicitus, perpetua quadam erat vigilia ne quid præter fas diceret aut ageret, ne cui ulla re, five domi, five extra domum, effet offendiculo. Omnes in eo virtutes effulgebant, flagrans in Deum amor, quem unum in ftudiis finem habuit; egregia in proximum caritas; fumma paupertas; tanta animi fubmiffio, tantus parendi amor, ut in omnibus à nutu præpofiti penderet, nec quidquam agendum fufciperet, nifi quod ille aut juffiffet, aut permififfet. Ex his paucioribus intelligis facilè, lector, qualis quantufque fuerit D. PETRUS SABATIER, & quantum moriens fui apud nos defiderium reliquerit.

in

[blocks in formation]

Ex Aut. 1. cont. Cap. XH. V. 13. Adtende tibi, ne offeras Fulgent. Donat. ap- holocauftomata in omni loco, quemcunque pend. Aug. to. 9. videris : col. 9. d. Ń. 14. fed in loco, quem elegerit Dominus Deus tuus in tribu tua, in hac offeres holocauftomata, & ibi facies omnia quæcunque præcipio tibi hodie. IV. REG.

Ex eod. Aud. ibid. -col. 10. a.

Cap. II. v. 19. Et dixerunt viri civitatis ad Elifeum Ecce commoratio civitatis bona, ficut & tu domine vides: fed aquæ multæ & fteriles funt hîc.

V. 20. Et dixit Elifeus: Accipite mihi unum vas fictile, & immittite in illud fal. Et acceperunt illud:

V. 21. & venit ad exitus aquarum, & projecit fal, & dixit: Hæc dicit Dominus: Sanavi aquas iftas, & non erit mors in eis, neque

GENES.

IN

fterilitas.

V. 22. Et fanatæ funt aquæ ufque in hunc diem.....

Ex eod

Cap. IV. V. 1. Et mulier una ex mulieribus prophetarum clamabat poft Elifeum, Auût, ibidicens: Servus tuus vir meus mortuus eft, dem, col. & tu fcis quomodo fervus tuus erat timens 10. “ Dominum: & ecce quibus debeo, venerunt accipere duos filios meos in fervos.

V. 2. Et dixit Elifeus: Quid faciam? In-
dica mihi, quid eft tibi in domo tua? At illa
dixit: Non eft mihi ancillæ tuæ aliquid in
domo, nifi vas unum olei.

V. 3.
Et dixit Elifeus: Vade, pete tibi vasa
deforis ab omnibus commorantibus tecum,
vafa copiofa.

V. 4. Et introibis, & claudes oftium ad
te, & ad filios tuos : & implebis vafa oleo,
& reddes debitum.
NOTIS.

Cap. I. . 26. lin. 26. post ficut, adde, Żeno Veron. 1. 2. tract. 1. p. 135. & ibid. trail. 19. & 20. pp. 205. 207. Deinde, & Ambrof. &c.

. 27. 1. 16. poft eum, adde, Zeno Veron. 1. 2. tract. 6. p. 151. tract. 19. & 20. pp. 205. 207. Et fecit Deus hominem ad imaginem & fimilitudinem Dei. Deinde, Vigilius, &c.

Cap. III. . 17. 1. 17. poft vitæ tuæ, adde, Zeno Veron, l. 1. trad. 16. p. 133. Maledica terra erit in omnibus operibus tuis, in triftitiæ gemitu edes ex ea omnibus diebus vita tua. Deinde, Ambrof. &c.

. 18. 1. 8. ante fpinas, pone necnon Zeno Veron. l. 1. tract. 16. p. 133.

. 19. I. 13. ante Ambrof. adde, Similiter habet Zeno Veron. 1. tract. 16. p. 133. ufque ad De qua. Dein, Ambrof. &c.

Cap. XVIII. . 4. 1. 7. poft pedes veftri, adde, Zeno Veron. 1. 2. tract. 12. p. 175. addit, Refrigerate vos fub ifta arbore magna. Dein, Grac. &c.

[merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

DEUTER.

Cap. X. V. 12. 1. 5. post 424. d. adde, cum Zenone Ve-
ron. l. 1. tract. 8. p. 70. Deinde, legit, &c. & infra, 1.
9. poft ut bene, adde', ( Zeno, & bene.) Deinde, &c. præ-
termilis.

Cap. XII. . 13. Ita Donatifta: Catholicus refpondet:
Optimè & faluti tua multùm conveniens teftimonium pofuifti:
Adtende tibi, &c. quæ fup. Græcè pariter: ПpóCexe seaU-
τῷ, μὴ ἀνενέγκης τὰ ὁλοκαυτώματά σε ἐν παντὶ τόπῳ, ἐὰν

ins.

[blocks in formation]
[blocks in formation]

Cap. V. . z. 1. 15. poft circumcide, adde, Zeno Ve-
ron. l. 1. trac. 13. p. 98. Et dixit Deus ad Jefum: Fac ti-
bi cultellos petrinos nimis acutos, & adfide, circumcideque
fecundò filios Ifrael. Deinde, Apud Marten. &c.
I. REG.

Cap. XVI. . 7. 1. 24. poft videt, adde, Itidem Zeno
Veron. 1. 1. tr. 7. p. 66. detracta conjun&. Autem. Deinde,
Anaftaf. I. &c.
I V. REG.

Cap. II. . 19. Eadem funt in Græco, præter pofte-
riora, quæ fic leguntur: xas xúcios Brend in ra usa-
Jα Tompa, in ÿû alexvoμérn• i. e. ficut dominus videt:
aqua mala, & terra fterilis. Ambrof. fer. 87. tefte Nobi-
lio: fed aqua mala 5 fteriles funt.

γ. 20. Græcum : Καὶ εἶπεν Ελισαιέ. Λάβετέ μοι υδρία στὴν καινὴν, και θέτε ἐκεῖ ἁλα. Καὶ ἔλαβον, κ ἤνε[καν πρὸς avlór Et dixit Elifae: Sumite mihi hydriolam novam, & ponite ibi fal. Et fumpferunt, & adtulerunt ad eum.

αυ

. 21. Græcumber ExCalÈ eis Tv diétodor råv ὑδάτων, καὶ ἔρριψεν ἐκεῖ ἁλα..... Ιαμαι τὰ ὕδατα, ἐκ ἔσαι ἔτι ἐκεῖθεν θάνατος, κι ατεκνεμένη· i. e. & exivit Elifae ad tranfitum aquarum, & projecit illuc fal....... Sanavi aquas bas, non erit ultra inde mors, & fterilis. Ambrof. fer. 87. ex Nobilio non erit ex eis moriens, neque fterilis; editio Complur. ἀποθνήσκων, ἐδὲ ἀτεχνημένη.

·Cap. IV. . 1. Græcum fub finem hab.areiss ἦλθε λαβεῖν τὰς δύο υιές με ἑαυτῷ εἰς δόλος εξ creditor venit tollere ambos filios meos fibi in fervos: priora quadrant.

. 2. Græcum addit oci, tibi, ad verbum faciam ; tollit verò pronom. tua, poft domo; extremò fic: Oux est Tŷ dyan of &'dèv ở tậ ding, öti am' ñ ö' dreifoμas ë'raiov• i. e. Non eft ancilla tua quicquam in domo, nifi, quo ungar, oleum: ed. Compl. ann' afysior exaís & Tw one, w anel qual, nifi vas olei in domo, quo ungar.

*. 3. Græcum : Καὶ εἶπε πρὸς αυτήν. Δεύρο, αἴτη και σεαυτῇ σκεύη ἐξωθεν παρὰ πάντων τῶν γειτόνων σκεύη κενά Moons i. e. Et dixit ad eam: Vade, pete tibi vafa deforis ab omnibus vicinis, vafa vacua; non parcas.

. 4. Græcè ultima tantùm fic variant: doXEETS EIS τὰ σκεύη ταῦτα· καὶ τὸ πληρωθὲν ἀρεῖς· & efundes in vala ifa: & quod impletum fuerit, telles.

τα

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

PSALM.

IN

parabit enim fibi pennas ficut aquilæ, & vádet in domum præpofiti fui.

NOTIS.

Pfal. 1. . 5. lin. 3. poft Ita quoque,adde, Ženo Veron. 1. 1. tract. 16. p. 130. & l. 2. traît. 21. p. 209. necnon. Deinde, Auctor op. &c.

#. 6. 1. 5. poft Similiter, adde, Zeno Veron. l. 1. tr. 16. p. 130. cum. Deinde, Aud. quæft. &c.

Pfal. VIII. . 4. 1. 10. poft tuos, adde, Apud Zenon. Veron. 1. 2. tract, 22. poft 213. Et videbo cælos, opera digizorum tuorum. Deinde, Apud S. Pacianum, &c.

Pfal. XII. . 2.1. 6. post hominum, adde, Zeno Veron. 1. 1. trail. 7. p. 66. deminuerunt veritatem à filiis homi

num.

. 3. l. 1. poft v. 3. adde, Zeno Veron. 1. 1. tract. 7. p. 66. Vana locuti funt unufquifque ad....... labia dolofa,in corde locuti funt mala. Deinde, Brev. Moz. &c.

. 4. 1. 2. poft Compl. adde, Zeno Veron. l. 1. trad. 7.

p. 66. Difperdat Deus, &c. quæ in textu.

. 5. 1. 1. poft . 5. adde, Itidem Zeno Veron. ubi fupra. Deinde, Apud Auguft. &c.

Pfal. XIII. . 3. ** 1. 5. post Ethiop. adde, Item apud Zenonem Veron. I. 1. trail. 13. p. 97. his tantùm mutatis, Sepulcrum parens eft..... linguis fuis dolosè egerunt.... Quorum os maledicto & amaritudine..... contritio & miferia in viis eorum, & iter pacis non cognoverunt : non eft, Sc. Deinde, Ambrof. &c.

Pfal. XXII. . 4. l. 10. post 1477. b. adde, & Zenonem Veron. 1. 2. tract. 13. & 14. pp. 180. 187.

. 5. 1. 3. poft meum, adde, Zeno Veron. 1. 2. tr. 14. p. 187. Parafii in.... Impinguafti oleo caput meum : & poculum tuum inebrians quam præclarum! Deinde, Ambrof.

&c.

Pfal. XXIII. v. 1. 1. 12. poft Concinunt, adde, Zeno Veron. 1. 2. tract. 15. p. 191. Deinde, Ambrofiafler,

&c.

. 7. 1. 3. poft Similiter, adde, babet Zeno Veron. 1. 2. tract. 6. p. 151. Item. Deinde, Ambrof. &c.

Pfal. XXXI. . 1. 1. 7. post 440. c. adde, Zeno Veron. 1. 2. tr. 39. p. 238. Deinde, Auguft. &c.

Pfal. XXXIII. *. 11. l. 10. post bono, adde, Zeno Veron. 1. 1. tract. 3. p. 34. requirentes autem Dominum, non minuentur omnibus bonis. Deinde, Grac. &c.

. 12. 1. 4. poft Græc, adde, Zeno Veron. l. 1. tract. 8. Domini. p. 69. legit Dei, non,

#. 19. 1. 8. poft falvabit, adde, Zena Veron, 1. 1. tr. 7. p. 66. Proximus eft Deus contribulatis corde: 5 humiles fpiritu falvabit. Deinde, Victor Tun. &c.

Pfal. XXXVI. .25. 1. 8. poft panem, adde, Zeno Veron. l. 1. tr. 3. p. 34. Adolefcentior fui, & fenui: 5 nunquam vidi juftum derelidum, nec femen ejus quærens panem. Deinde, Ambrof. &c.

Pfal. XLIV. . 2. 1. 9. post 365. d. adde, Zeno Ve→ ron. 1. z. tract. 7. & 13. pp. 157. 178. Deinde, Ambrof.

&c.

Pfal. XLIX. . 7. 1. 2. post fupra, adde, Zeno Veron. 1. 1. tract. 15. p. 3. Audi populus meus, & loquar; Ifrael, & teftificabor tibi: quoniam Deus, &c. Deinde, Apud Auguft. &c.

. 12. 1. 2. poft ult. Gr. adde, Similiter Zeno Veron. I. 1. tract. 15. p. 3. ab his, Meus eft orbis, &c.

. 13. 1. 2. poft 182. a. adde, Zeno Veron. ubi fupra. Deinde, Auguft. &c.

. 14. 1. 1. poft 154. c. adde, Zeno Veron. 1. 1. tract, 15. p. 112. Deinde, Ambrof. &c.

*. 15. 1. 7. poft eruam, adde, Zeno Veron. ubi fupra: Et invoca me in die tribulationis tua ( Mfs. 2. in tribulatione tua:) 5 eripiam te, 5 magnificabis me. Deinde, In Aatis, &c.

1. 2.

Pfal. LXI. . 12. l. 1. post ✯. 12. adde, Zeno Veron. tract. 13. p. 178. ita legit: Semel locutus eft Dominus, & bac duo audivimus. Vulgata verò. Deinde, accinunt Hilar. &c.

Pfal. LXXIII. #. 12. 1. 1. poft Ita, adde, Zeno Ve

ron. 1. 2. tract. 6. p. 151. Deinde, Auguft. &c.

Pfal. LXXIX. . 1. 1. 4. poft fupra, adde, Apud Zenonem Veron. 1. 2. tract. 27. p. 218. hæc pauca: In finem, pro bis qui immutabuntur. Deinde, Apud Auguft, &c.

Pfal. LXXXI. . 6. l. 1. post . 6. adde, Concinit Zeno Veron. 1. 2. tr. 13. p. 181. At. Deinde, Vet. Iren. &c.

Pfal. XCII. . 2. 1. 3. poft fupra, adde, Apud Zenonem Veron. 1. 2. tract. 6. p. 151. Parata fedes tua Deus ex tunc: à faculis tu es. Deinde, Apud Auguft. &c.

Pfal. XCII. v. 11. 1. 5. poft funt, adde, Zeno Veron. l. 1. tr. 3. p. 32. Novit Deus cogitationes fapientium, quia funt ftulta. Deinde, Auctor epift. &c.

Pfal. XCV. . 5. 1. 1. poft 321. b. adde, Zeno Veron 1. 1. tract. 15. p. 111. Deinde, 5 Ambrof. &c. Pfal. C. . 1. I. I. poft Sic, adde, Ženo Veron. 1. 2. tract. 21. p. 208. cum. Deinde, Ambrof. &c.

Pfal. CXIII. . 4. 1. 8. poft hominum, adde, Item apud Zenonem Veron. 1. 1. trait. 10. p. 80. Idola gentium argentum aurum. Deinde, Bene quidem, &c.

Pfal. CXIV. . 7. 1. 1. poft legit, adde, Zeno Veron. 1. 1. tract. 16. p. 133. cum. Deinde, Hilar. &c.

#. 8. 1. 4. poft pro de, adde, Zeno Veron. I. 1. tr. 16. p. 133. Quia liberavit animam meam à morte, &c, ut in Vulg. Deinde, Ambrof. &c.

. 9. 1. 10. poft cum, adde, Zenone Veron. l. I. tr. 16. P. 133. necnon. Deinde, Caffiod. &c.

Pfal. CXVIII. v. 103. 1. 3. poft necnon apud, adde, Zenonem Veron. 1. 2. tract. 38. p. 238. Deinde, Profperum, Fulgent. &c. Item infra, lin. 9. poft dulciora funt, adde, Imo Hilar. in Pf. 118. col. 388. n..5. rò & favum, agnoviffe videtur, cùm dicat: Verbum Dei ex corde malus abripit, quod altra mel 5 favum in ore delectat. Deinde, Ambrof. &c.

Pfal. CXXVII. . 1. lin. 3. poft Vide fis, adde Zenonem Veron. I. 1. tr. 8. p. 69. &. Deinde, Ambrof. &c. Pfal. CXXX. . 1. * 1. 2. post Itidem, adde, Zeno Veron. 1. 1. tract. 7. p. 66. &. Deinde, S. Paulinus. #. 2. 1. 17. post Apud, adde, Zenonem Veron. 1, x, tr. 7. p. 68. necnon. Deinde, Ambrof. &c.

PROVER B.

Cap. V.. 17.1. 6. poft 381. f. adde, Item Aud. 1. cont. Fulg. Donat. append.to. 9. Aug.col. 7. d. ita refert: Fons aquæ tua privatus fit tibi, ne quifquam extraneus communicet tibi. . 18. 1. 6. poft 16. 17. adde, necnon Auctorem 1. cont. Fulg. . 17.

Cap. VIII. . 30. adde, Maximin. Arian. apud Aug. to. 8. col. 670. d. ego eram ad quem adgaudebat quotidie lætabar autem ante faciem ejus in omni tempore.

. 31. adde, Maximin. Arian. ubi fup, cùm lætaretur orbe perfecto, & lætaretur in filiis hominum.

Cap. IX. . 18. adde, Auct. 1. cont. Fulg. Donat, append. to. 9. Auguft. col. 7. d. ita refert: Ab aqua aliena abstine te, de fonte alieno ne biberis, ut longo vivas tempore, 5 adjicientur tibi anni vita.

Cap. XXIII. v. 3. adde, Auguft. in Job. 15. col. 709. 8. 710. a. quòd fi avidior es, noli concupifcere cibos ejus: bac enim vitam babent fallacem.

. 4. adde, August. in Joh. 15. col. 710. a. Noli extendere te, cùm fis pauper, contra divitem: tuo autem confilio abftine te.

*. 5. Græc. Ἐὰν ἐπισήβης τὸ τὸν ὄμμα πρὸς αὐτὸν, οὐ δαμε φανεῖται· κατεσκεύασαι γὰρ αὐτῷ πτέρυγες ὥσπερ ἀετῇ, καὶ ὑποςρέφει εἰς τὸν οἶκον τῷ προεςηκότος αυτό.

ECCLES.

Cap. VII. . 17. lin. 6. poft oportet, adde, Zeno Ve→ ron. l. 1. trad. 1. p. 13. Noli effe fapiens multùm : & noli argumentari plufquam oporteat. Deinde, Facundus, &c.

. 21. 1. ult. poft refpondent fup. adde, Auguft. in Job. 16. to. 3. col. 731. b. Non eft justus in terra, qui faciet bonum, & non peccabit.

SAPIEN t. Cap. II. . 1. lin. 3. poft cogitantes, &c. adde, Zeno

[ocr errors]

Veron. 1. 1. tract. 12. p. 89. fubdit, cum Vulgata: Exiquum, cum radio, &c. qua fupra. Deinde, Grac. &c.

. 2. lin. 3. poft fcintilla, c. adde, Zeno Veron. ubi fupra: quia ex nihilo nati fumus, & poft hoc erimus tanquam qui non fuerimus, & non eft reverfio finis, c. de*. 5. prætermiffis mediis. Deinde, Græcè, &c.

. 5. lin. 6. poft ult. Paulino, adde, Zeno Veron. 1. 1. tract. 12. p. 90. & non eft reverfio finis noftra: quoniam confignata eft, nemo revertitur.

. 6. lin. 4. poft ult. Compl. adde, Zeno Veron. ubi fupra, fimiliter legit: Venite ergo, fruamur bonis, qua funt: utamur creatura tanquam in juventute ( Mf. 1. tanquam Juventute) celeriter.

.7. lin. 2. poft 1060. e. adde, cum Zenone Veron. ubi fupra. Deinde, Grac. loco, &c.

. 8. lin. 3. post ult. quod non, &c. adde, Apud Zemonem Veron. loco cit. omnia ut in Vulg. excepto uno Tranfeat pro pertranfeat.

. 9. lin. 12. poft ult. fuperbia, adde, Zeno Veron. ubi fup. cum Ambrofio concinit: buic enim sententia &. præced. Nullum pratum fit, quod non tranfeat luxuria noftra : continuò fubdit: Ubique relinquamus figna latitia: quoniam bac eft pars noftra, bac fors: detractâ iftâ mediâ, Nemo noflrum exfors, Sc. de Vulgata.

Cap. III. . 4. lin. 6. post ult. c. adde, Zeno Veron. 1. 2. tr. 6. pp. 152. 153. Et fi coram hominibus tormenta palk fuerunt, fpes eorum immortalitate plena eft: Mf. Pomp. cum edit. Venet. passi fuerint, fpes eorum immortalitatis plena eft.

. 5. 1. 4. poft cit. adde, cum Zenon. Veron. 1. z. tr. 6. p. 153. Deinde, In Mf. etiam, &c.

. 6. lin. 10. post hoftiam, adde, Zeno Veron. 1. 2. tr. 6. p. 153. & quafi bolocauftomata accepit illos, &c. qua fupra. Deinde, Grac. &c.

#. 7. lin. ult. post difcurrunt, adde, Zeno Veron. 1. 2. tract. 6. p. 153. hunc verficulum omittit, quamvis & antecedentem & fubfequentem habeat.

*. 8. 1. 4. poft 346. b. adde, cum Zenone Veron. ubi Jupra. Deinde, nec refragatur, &c.

Cap. V. . 8. lin. 6. poft 309. c. adde, Zeno Veron. 1. 1. tract. 9. p. 75. Quid profuit nobis fuperbia ? aut quid divitiarum ambitio contulit nobis ? Deinde, Aud. op. imp.

&c.

[blocks in formation]

V. 26. lin. 4. post &c. adde, Zeno Veron. I. 1. trad. x. p. 14. Multos enim feduxit fufpicio illorum, & in vanīta, te, &c. qua fup. Deinde, Grac.

Cap. XV. . 18. lin. 5. poft dabitur ei, adde, Zeno Veron. autem 1. 1. tract. 12. p. 92. legit: Ante hominem bonum nequam, mors vita: quod elegerit, hoc dabitur ei. Deinde, Tertul. &c.

Cap. XVI. . 1. lin. 3. post in ipfis, adde, Zeno Veron. 1. 1. tr. 5. p. 50. & fi multiplicentur filii, non obleteris in illis, fi non eft timor Domini cum illis. Deinde, Auguft. &c.

V. 2. lin. ult. poft refpexeris, adde, Zeno Veron. l. I. tract. 5. p. 50. initio hab. Non conrideas animæ-illorum : ftatimque, Melior eft enim, &c. de . feq.

. 3. lin. 1. poft Ita legit, adde, Zeno Veron. ubi fup. cum. Deinde, Auguft. &c.

Cap. XIX. v. 21. lin. ult. poft rise, adde, Zeno Veron. l. 1. trail. 1. p. 13. ita legit: Melior qui deficit fenfu in timore, quàm qui abundat aftutia,& tranfgreditur legem.

Cap. XXIV. . 5. lin. 3. post 574. adde, necnon apud Zenonem Veron. 1. 2. trac. 7. p. 157. nifi quòd utrobique. Deinde, deeft vox &c. "

Cap. XXXIV. V. 23. lin. 6. poft 328. b. adde, & apud Zenonem Veron. l. 1. tr. 15. p. 114. Deinde, In Gra

co, &c.

ISAIE

Cap. I. . 2. lin. 18. poft 575. adde, & Zeno Veron. 1. 2. trait. 22. p. 212. feq. Deinde, Audi cœlum, &c.

. 11. lin. 13. poft nolo, adde, Zeno Veran. l. 1. track. 15. p. 112. Quò mihi multitudinem facrificiorum veftrorum? plenus fum holocauftomatis arietum, & pinguamine agnorum fanguinem taurorum, & hircorum nolo: rurfum 1. 2. tract. 68. p. 282. plenus fum bolocauftematis arietum, pinguamine agnorum. Deinde, Acta mart. &c.

. 12. lin. 7. post 280. a. adde, cum Zenone Veron. I. 1. tr. 15. p. 112. Deinde, quis enim, &c. Ibid. lin. 8. poft 183. d. adde, cum eodem Zenone, l. 2. tr. 68. p. 282. Deinde, quis, &c.

Cap. VII. . 9. lia. 5. poft intelligetis, adde, Zeno Veron. 1. 1. tract. 3. p. 32. cum. Deinde, Ambrofiaft. &c.

. 13. lin. 1. poft 17. b. adde, cum Zenone Veron. I 2. tr. 7. p. 160. Deinde, Irenæus verò, &c.

. 14. lin. 17. post ad verbum, adde, Zeno Veron. I. 2. track. 7. p. 160. Propter hoc dabit Deus vobis fignum. Ecce virgo in utero accipiet, & pariet filium, & vocabitur (Mfs. 4. vocabis) nomen ejus Emmanuel. Deinde, Ambrof.

&c.

. 15. lin. 6. post eliget bonum, adde, Zeno Veron. I. 2. trad. 7. p. 160. Butyrum & mel manducabit, priufquam cognofcat puer bonum, aut malum. Deinde, Hieron, &c.

MONITUM

IN VETEREM QUATUOR EVANGELISTARUM

A

INTERPRETATIONEM.

D revocandam in lucem antiquam Veteris Teftamenti Interpretationem, fape copia luxque codicum Manufcriptorum, quos ad id opus adhiberemus, defuit. Defuere & SS. Patrum aliorumque fcripta Doctorum, ex quibus que deerant delibaremus. Hinc bafit aqua fæpius; eaque laborantes inopia, totos nonnunquam libros ita exftinétos, aut maximam eorum partem ita deperditam, ut nulla eam aliquando recuperandi fpes affulgeat, ingemuimus; nec quidquam aliud potuimus, quàm ingemifcere, noftramque flere & deplorare infelicitatem.

Nunc verò demum eam Scriptura partem attigimus, ad cujus antiquam Verfionem excitandam non eadem laboramus inopia, imò in magna monumentorum abundantia verfamur. Abundè enim nobis adfunt manu exarati codices; affatim librorum, ex quibus vetus Novi Teftamenti Interpretatio poffit reftitui.

Nimirum incredibile olim Novum Teftamentum legendi ftudium fuit Patribus noftris ; hac vita verba meditandi inexplebilis in iis erat aviditas. Exemplaria facra, ftimulantibus ad id verbo & exemplo paftoribus, diurna nocturnaque manu verfabant; cafta paftoris fimul & gregis delicia erant. Ab his avelli nequidem mortis metu poterant: plurimos namque domi fervaffe, mortis periculo, & ipfam quoque mortem oppetiiffe potiùs, quàm facros tradidiffe libros eripere volentibus, praclaris hiftoria docet exemplis. En quo ex fonte tanta Mfs. codicum & monumentorum, quorum ope veterem Novi Teftamenti Interpretationem recuperavimus, manavit copia. Cum enim tantus hanc præftantiffimam facrarum Scripturarum partem legendi ardor effet omnibus, & quafi certamen, neceffe fuit ut tot fuppeterent manu exarati codices, quot tanto & tam laudabili explendo ardori effent fatis.

Haud equidem dixerim tot codices tam longinqua vetuftatis ad nos perveniffe incolumes. Unum contendo, tam multa exemplaria, qua fex prioribus Ecclefia faculis Chriftianorum manibus versabantur, non ita pofteriorum incuria faculorum excidiffe & interiiffe omnia, ut non aliqua faltem commune naufragium vitaverint. Deinde hi longè antiquiffimi codices labentibus retro faculis exfcripti funt. Sic codicum crevit numerus; vel certè jactura veterum, qui temporis incuria ceciderant, partim reparata eft. Fatebor equidem, nova hac exemplaria, fi jure antiquitatis certetur, iis cedere qua funt antiquiora, fuoque fonti propiora: at licet ratione atatis cedant, hoc uno duntaxat funt inferiora, quòd recentiori manu fint exferipta; caterùm fide & auctoritate penè ex aquo debent certare.

Præter manu exaratos codices, immenfa SS. Patrum volumina in confilium adhibuimus. Cum autem in his infinitis propemodum fcriptis vix ulla fit pagina, qua, in quamcunque voluminis partem oculos conjicias, plures non exhibeat Novi Teftamenti verficulos; mirum quantas ex his thefauris divitias hauferimus. Unum hic eft, quod circa excerptos è SS. Patrum fcriptis verficulos nobis monendus eft lector. Scilicet SS. Doctores, dum inter fcribendum facra Evangeliorum verba ufurpant, nonnunquam filent quo ex Evangelio, Matthai, verbi gratia, alteriufve, ea hauferint. Cum autem Evangelifta res non modò eafdem, fed eas & verbis aut omnino aut penè iifdem narrent, difficile fuit fapius divinare & certò affequi quo ex Evangelio defcriptus fuerit verficulus, qui aliquando apud Mattheum, Marcum, aut etiam apud plures reperitur Evangeliftas; & qui tam ex uno quàm ex altero, tam ex Mattheo quàm ex Marco, tam ex Luca quàm ex Joanne videri poffit defcriptus. Quid inter has anguftias facto opus erat? Hac potior vifa eft fententia : fingulis Evangeliftis inferuimus hujufmodi verficulos, qui ex fingulis Evangeliftis defcripti pari ratione vifi funt: aut certè, fi eos ubicunque inferere licebat, non inferuimus, lectorem monuimus, ejufque rem judicio permifimus, ut cui liberet adfcribere, adfcribendofque cenferet, etiam adfcriberet pro arbitrio. Hac monuiffe fat eft; nec appofitione exemplorum opus effe opinor.

Jam verò quod ad veterem Novi Teftamenti Interpretationem fpectat, non tanta eft ve teris & nova Interpretationis difcrepantia, quanta in antiqua Teftamenti librorum Verfione nova & vetere occurrit. Nec mirum. Cum enim antiqua Interpretatio Veteris Teftamenti ex Gracis, & nova ex Hebrais fit elaborata, neceffe fuit ut ex diverfis fontibus manantes rivuli undas nonnihil diverfas traherent. Magnam enimverò difcrepantiam effe inter He

e

« ZurückWeiter »