Abbildungen der Seite
PDF

Fortes creantur fortibus et bonis;

Est in juvencis, est in equis patrum 30
Virtus, neque imbellem feroces
Progenerant aquilae columbam:

[ocr errors]
[ocr errors]

Utcumque defecere mores,

Indecorant bene

? Quid debeas, o Roma, Neronibus,
Testis Metafirum flumen et Hasdrubal 4, **
Devictus et pulcher fugatis

[ocr errors]
[ocr errors]

nata culpae.

[ocr errors]
[merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]

JPost hoc secundis usque laboribus 45
Romana pubes crevit, et impio

[merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]
[ocr errors]

the noum Metaurus (comp. above C. 2, 9, 21: Medum flumen, and below A. P. 18: flumen Rhenum). 39. Hasdrubal devictus, sc. a C. Claudio Nerone consule in B. c. 207, comp. Liv. 27, 43 sq., and see Excurs. I. to this Ode. 41. adoreâ, prop. (from ador, * spelt ') a reward of valour givem to the brave soldier (in early times usually consistimg of grain), hence metonym., as it is used here, for * victory ' (comp. Plin. 18, 3, 3: Gloriam denique ipsam a farris honore adoream appellabant) 42. dirus Afer, i. e. Hannibal—ut = ex quo, 45. usque = semper. 48. deos rectos = simulacra, quae de

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

Dixitque tandem perfidus Hannibal: 2^
* Cervi, luporum praeda rapacium, 50
* Sectamur ultro, quos opimus

* Fallere et effugere est triumphus.

* Gens, quae cremato fortis ab Ilio
* Jactata Tuscis aequoribus sacra
* Natosque maturosque patres 55
* Pertulit Ausonias ad urbes,

* Duris ut ilex tonsa bipennibus
* Nigrae feraci frondis in Algido,
* Per damna, per caedes, ab ipso
* Ducit opes animumque ferro. 60

[blocks in formation]

* Merses profundo, pulchrior evenit; 65 * Luctere: multâ proruet integrum

[ocr errors]

jecerat Hannibal, reposita in bases suas atque in perpetuum restituta, *the statues of the gods set up again.' 50. cervi, poetic. = sicut cervi. 51. sectamur ultro, i. e. * we attack them of our own accord,' instead of fleeing from them—opimus (= amplus, magnus) triumphus, “the greatest triumph.' 52. fallere = latêre (comp. C. 1, 10, 16: Priamus ignes et iniqua Trojae Castra fefellit). 58. gens, sc. Aeneas and his companions (comp. Virg. A. 1, 67: Gens iniinica mihi Tyrrhenum navigat aequor) --- fortis = haudquaquam perterrita patriae excidio, summâ fortitudine, belonging to pertulit (= advexit). 54. sacra, sc. Vestam et Penates (comp. Virg. A. 2, 293: Sacra suosque tibi commendat Troja Penates).

55. maturos, sc. aevi (as Virgil says, Aen. 5, 73) 58. construe • in Algido feraci nigrae .frondis. 60. ducit = sumit, * acquires.' 61. non firmior, sc. quam gens Romana. 62. dolentem vinci = prae dolore frementem, quod se a tali monstro prope vinci videret, * vexed to be well-nigh conquered'—crevit, i. e. aucta pluribus capitibus. 63. submisére = protulerunt unum post alterum, * produced one after the other.' 65. merses profundo, &c. = licet merses in alto mari, tamen pulchrior ac fortior eveniet, exibit. 66. luctére, (2d pers. subj. pres.) = licet, or si luctêre, * you may contend' (with it).

* Cum laude victorem geretque
* Proelia conjugibus loquenda.

* Carthagini jam non ego nuntios

* Mittam superbos: occidit, occidit 70
* Spes omnis et fortuna nostri
* Nominis Hasdrubale interempto.'
Nil Claudiae non perficient manus, ^******
Quas et benigno numine Jupiter -
Defendit, et curae sagaces pr* * * *** 75

Expediunt per acuta belli.

67. geritque, some Codd., Bentl.—73. perficiunt, some Codd., Bentl., efficient, other Codd.

68. conjugibus (sc. Romanorum) loquenda, i. e. de quibus conjuges Romanorum et inter se et cum filiis cum voluptate loquentur.

69. nantios superbos, sc. as he had sent after the battle at Cammae, see Excurs. II.

72. Hasdrubale interempto, comp. Liv. 28, 12: Post Hadrubalis exercitum cum

sum, &c.
73. nil...non = omnia, per Meiosin.
75. curae sagaces, i. e. ipsorum (Clau-
diorum) diligentia cum prudenti con-
silio conjuncta.
76. earpediunt = felicem susceptorum
periculorum exitum praebent, * con-
duct through '—per acuta belli = per
graves belli molestias, per omnia dis-

duce, in quibus spes omnis reposita victoriae fuerat, deletum, cedendoque in angulum Bruttium ceterâ Italiâ conces

crimina belli, “ through critical circumstances in war."

EXCURSUS XIII. CARM. Iv. LIB. Iw.

c. CLAUDIUS NERO, THE coNQUEROR οF THE METAURUS. (vERS. 37.)

The honourable surname of Nero (meaning ** brave" in the Sabino dialect 1) has been so much degraded and disgraced by the Roman emperor who bore that name, that we cannot be too oftem reminded of the great progenitor of this race, to whom Horace alludes in the foregoing passage; of the victory he gained over Hasdrubal om the river Metaurus; of that glorious day, as the poet has it, which expelled darkness from Latium, the first day which smiled once more with

1 Suet. Tib. 1: (Claudia gens) inter cognomina etiam Neronis adsumpsit, quo significatur linguâ Sabinâ “fortis" ac “strenuus." Thus Neria, or Nerio, or A'eriens, personified “ Bravery," was the name of the companion and wife of Mars; and in the Umbriam language the often-occurring NERF or NERvs is explained “princeps."

160 ExcURSUS TO CARM. Iv. LIB. Iv. (c. CLAUDIUS NERo.)

victory; and lastly, (a circumstance less known than the victory) of the magnanimity with which the conqueror voluntarily renouneed the well-deserved honour of a triumph, and abandoned it to J,ivius, his colleague, but his personal enemy. Livy, the historian, gives the following account of this eventi:— “ Extremo aestatis ejus, qua haec in Graecia gesta sunt, quum Q. Fabius Maximi filius legatus ab M. Livio consule Romam ad senatum nuntiasset, consulem satis praesidii Galliae provinciae credere L. Porcium cum suis legionibus esse: decedere se inde, ac deduci exercitum consularem posse; Patres non M. Livium tantum redire ad urbem, sed collegam quoque ejus C. Claudium jusserunt. Id modo in decreto interfuit, quod M. Livii exercitum reduci, Neronis legionis Hannibali oppositas manere in provincia jusserunt. Inter consules ita per literas convenit, ut, quemadmodum uno animo rempublicam gessissent, ita, quamquam ex diversis regionibus convenirent, uno tempore ad urbem accederent. Praeneste qui prior venisset, collegam ibi opperiri jussus. Forte ita evenit, ut eodem die ambo Praeneste venirent. Inde praemisso edicto, ut triduo post frequens senatus ad aedem Bellonae adesset, omni multitudine obviam effusa, ad urbem accessere. Non salutabant modo universi circumfusi, sed, contingere pro se quisque victrices dextras consulum cupientes, alii gratulabantur, alii gratias agebant, quod eorum opera incolumis respublica esset. In senatu quum more omnium imperatorum, expositis rebus ab se gestis, postulassent, ut, pro republica fortiter feliciterque administrata, et deis immortalibus haberetur honos, et ipsis triumphantibus urbem inire liceret, Se vero ea, quae postularent, decernere, Patres, merito deorum primum, dein, secundum deos, consulum, responderunt; et supplicatione amborum nomine, et triumpho utrique decreto, inter ipsos, ne, quum bellum communi animo gessissent, triumphum separarent, ita convenit: ut, quoniam et in provincia M. Livii res gesta esset, et eo die, quo pugnatum foret, ejus forte auspicium fuisset, et exercitus Livianus deductus Romam venisset, Neronis deduci non potuisset de provincia, ut M. Livium, quadrigis urbem ineuntem, milites sequerentur; C. Claudius equo sime militibus inveheretur. Ita consociatus triumphus, quum utrique, tum magis ei, qui, quantum merito anteibat, tantum honore collegae cesserat, gloriam auxit: illum equitem, ajebant, sex dierum spatio transcurrisse longitudinem Italiae: et eo die cum Hasdrubale in Gallia signis collatis pugnasse, quo eum castra adversus sese in Apulia posita habere Hannibal credidisset. Ita unum consulem pro utraque parte Italiae adversos duos duces, duos imperatores, hinc consilium suum, hinc corpus opposuisse. Nomen Neronis satis fuisse ad continendum castris Hannibalem: Hasdrubalem vero, qua alia re, quam adventu eius, obrutum atque exstinctum esse? Itaque iret alter consul sublimis curru multijugis, si vellet, equis. Uno equo per urbem verum triumphum vehi: Neronemque, etiam si pedes incedat, vel parta eo bello, vel spreta eo triumpho gloria, memorabilem fore. Hi sermones spectantium Neronem usque in Capitolium prosecuti sunt. Pecunium in aerarium tulerunt sestertium tricies, octoginta millia aeris. Militibus M. Livius quinquagenos senos asses divisit. Tan

[ocr errors]

tundem C. Claudius absentibus militibus suis est pollicitus, quum ad exercitum redisset. Notatum, eo die plura carmina militaribus jocis in C. Claudium, quam in consulem suum, jactata. Equites L. Veturium et Q. Caecilium legatos magnis tulisse laudibus, hortatosque esse plebem, ut eos consules in proximum annum crearent: adjecisse equitum praerogativae auctoritatem consules, postero die in contione, quam forte fidelique duorum praecipue legatorum opera usi essent, commemorantes."

EXCURSUS XIV. CARM. Iv. LIB. Iv.
HANNIBAL's vAUNTING MESSAGES. (VERS. 69, sq.)

The following passage of Livyi will serve as a commentary upon the words attributed to Hannibal by the poet in l. 69 and 70:—

“ Dum haec Romae atque in Italia geruntur, nuntius victoriae ad Cannas Carthaginem venerat Mago Hamilcaris filius, non ex ipsa acie a fratre missus, sed retentus aliquot dies in recipiendis civitatibus Bruttiorum, quaeque deficiebant. Is, quum ei senatus datus esset, res gestas in Italia a fratre exponit: Cum sex imperatoribus eum, quorum quattuor consules, duo dictator ac magister equitum fuerint, cum sex consularibus exercitibus acie conflixisse: occidisse supra ducenta milia hostium: supra quinquaginta milia cepisse. Ex quattuor consulibus duos occidisse; ex duobus saucium alterum, alterum, toto exercitu amisso, vix cum quinquaginta hominibus effugisse. Magistrum equitum, quae consularis potestas sit, fusum fugatumque: dictatorem, quia se in aciem numquam commiserit, unicum haberi imperatorem. Bruttios Apulosque, partim Samnitium ac Lucanorum defecisse ad Poenos: Capuam, quod caput, non Campaniae modo, sed, post afflictam rem Romanam Cannensi pugna, Italiae sit, Hannibali se tradidisse. Pro his tantis totque victoriis, verum esse, grates deis immortalibus agi haberique.

“ Ad fidem deinde tam laetarum rerum effundi in vestibulo curiae jussit annulos aureos, qui tantus acervus fuit, ut, metientibus dimidium super tres modios explesse, sint quidam auctores. Fama tenuit, quae proprior vero est, haud plus fuisse modio. Adjecit deinde verbis, quo maioris cladis indicium esset, neminem, nisi equitem, atque eorum ipsorum primores, id gerere insigne."

1 Liv. xxiii. 11 and 12.

« ZurückWeiter »