Abbildungen der Seite
PDF
EPUB
[ocr errors][merged small][merged small][merged small]

m De 18 r.

sumta

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors]

diciis jam ad ea respicit quæ ex avibus cibus aquis delectatur, notasque paludes sunt.

Et primum ad pro- deserit. gnostica ex ista ave marina quæ a Græ Cicero, qui Arati versus vertit, in cis ’Epwolds nominatur. Per hanc an- libro de Divinatione èpwdido reddit funotationem cum de avibus agitur, ipsis licem. Arati nominibus utar; quoniam incer 6 Rava fulix itidem fugiens e gurgite tum est quæ Latina verba Græcis me ponti lius respondent.—Quin etiam cum Ero- Clamans nunciat horribiles instare prodius insolito more e mari ad terram cellas, veniat, voce multum perstrepens, sane Haud modicos tremulo fundens ex gutcommoto vento, mare superferatur. ture cantus." Ratio hujus præsagii ista est. Erodius

[Cicero Div. i. 9.] quietis aquis delectatur; cum autem Lucanus procellosum tempus metuit, æquor ingentibus undis turbatum futu

quodque ausa volare rum esse præsenserit, ad littus prope- Ardea sublimis pennæ confisa natanti, rat, quia in maris turbati superficie Quodque, caput spargens undis, velut quam difficillime et non sine labore na occupat imbrem.” tare potest; commoto autem vento

[Lucan. Phar. v. 555.] alte supra mare volitat. Ælianus de Inter alia quæ ventum præsagiunt, a prognosticis tempestatis scribit, 'Epw. Plinio numerantur, “ Et Fulicæ matu. Olds kvepalos Bwôv aird ŠOLKEV ÚTO- tino clangore.” [Plin. Hist. Nat. xviii. δηλούν, ως αυτός 'Αριστοτέλης φυλάξας 35.] λέγει, πετόμενος δε ερωδιός της θαλάττης Ēt si recte legeris,“ Mergi maria evdù, towpłg ovpavoû payhoedai aivítte aut stagna fugientes,” (Plin. Hist. Nat. Ta.. [Ælian. de Animal. vii. 7.] Cf. xviii. 35.] inter ventorum signa ab potam ad v. 240. Eadem prognostica, eodem auctore notata, ponendi sunt. permutatis mudo avium nominibus, à Plurimæ autem editiones per corruptan), Virgilio notata sunt.' Quod Aratus de tu credo, punctuationem, hoc præsaèpwotớ scripserat, Virgilius ad mergos giam serenitatis faciunt. Neque in transtulit.

hunc errorem non cecidit Frobenius, “Jam sibi 'tum curvis male temperat [C. Plin. Hist. Nat. edit. Froben. Basil. unda carinis,

1549. p. 345.] Quum medio celeres revolant ex æquore 184. Pergit ad aliam aquaticam avem mergi,

-Aliquando etiam KéTPOL cum sereni Clamoremque ferunt ad littora ;" volitent, contra futuros ventos glome[Virg. Geor. i. 362.]

ratim feruntur. Theophrastus memoHoc Virgilio placuisse videtur, sive rat, Οι κέπφοι ευδίας ούσης, όπου αν πέquod duo nomina (épádov et mergum) tartal, åvépov mpoonualvovoi. [Theoph. eandem avem designare putaverit;

sivé Sign. Vent.] Plinius idem memorat quod communem ambarum in hac re de avibus aquaticis. Cæteræque naturam esse crederit. Sed paullo in- aqnaticæ aves concursantes.” [Plin. ferius, quod Aratus etiam de epwdim di- Hist. Nat. xviii. 35.] xerat per 0, 183. scil. KlouéVOV Ke oánar 186-187. Sæpe etiam ante ventum) σαν υπερφορέoιτ' ανέμοιο, Virgilius de νησσαι (anates puto), vel Αίθυιαι urinaardea scripsit:

tores in mari, alis suis terras quatiunt. -notasque paludes Theophrastus easdem aves, cum alas Deserit, atque altum siipra volat ar- quatiunt, ventum præmonere dicit; dea nubem.”

cum autem laventur, pluviam; Ayovlar (Virg. Geor. i. 364.]

και νήτται πτερυγίζουσαι, και άγριαι και Per ardeam certe aliam avem intelligit, τιθάσσαι, ύδωρ μεν σημαίνουσι δυόμεναι, quoniam epúdios marina avis est, et TTepvrišovo al 8 dvejov. [Theoph. Sign. Báxaro av ůneppopeout", ardea contra dul- Vent.] Notandum est quod virta apud

Αίθυιαι χερσαία τινάσσονται πτερύγεσσιν
*Η νεφέλη όρεος μηκύνεται έν κορυφήσιν. .

memor, “

est

Theophrastum eadem avis est quæ Ad prognostica respexisse videti Araco vñosa, nempe Anas, vocatur: Catullus cum de avibus oscitantibu literarum oo et at frequentissima com- cecinit, mptatio est. Ælianus scribit Nntral de " Itemque Thalle turbida rapacio και αίθυαι πτερυγίζουσαι πνεύμα δηλούσι procella, loxopóv. [Ælian. de Animal. vii. 7.] Cum devia mulier aves ostendit osci. Maro prognosticon hoc ad fulicam tantes." transtulit; venturosque ventos expec.

[Catull. carm. xxiii. 5.] tare docet,

Cassiod. in libro tertio mergorum -quum que marinæ

Mergi, quibus nomen In sicco ludunt fulicæ."

ex facto, cohabitatores piscium, aqua[Virg. Geor. i. 363.]

tiles volucres futuras tempestates naLucanus præsagium ad mergum trans- turaliter providentes sicca petunt, stagfert. Ille tempestatem timens, ipso naque relinquunt. [Cassiod. lib. ii. minime placuisse fatetur,

Epist. 48.] • Aut' siccum quod mergus amat ;" Titius. etiam ex Suida. 66 Fulicæ [Lucan. Phar. v. 554.]

cum se in mare immergunt, pessimum Per siccum, littus seu terram intellige. id est omen navigantibus ; caussam Eodem more empor pro xépoov apud autem eam dicunt, quod tranquillo Homerum, de quo Heyne copiose com- mari propter marinas belluas progredi mentatur. (Virg. Heyne illustrat. Leip. non ausint, tempestatem vero præsen1803. vol. iii. p. 448.] A Plinio indi- tientes progrediantur, quo tempore care dicuntur,“ Item mergi anatesque belluæ in profunda teguntur.” (Tit. lib. pennas rostro purgantes, ventum.”[Plin. ix.] Falsa puto et vana causa prognosHist. Nat. xviji. 35.]

tici datur. Conferas etiam bæc alia ventorum ex Præsagia ventorum quæ supra citata aquaticis avibus indicia : Furias Antias,. sunt confirmant hodierni meteorologici. teste Cerda, ita de ventorum ex fulica Ipse aves marinas circa littus aut cecinit; lectionem, cum versus ut a naves ludentes, procellam prognostiCerda citati sunt, minimé cum metrica care ex nautis nostris sæpe audivi. ratione conveniunt, aliquantulum mu- Necnon præsagium hoc ipse notavi, tavi.

188. Ant nubes in montis verticibus “ Utque leves fulicæ volitant super elongatur. Idem Theophrastus inter æquora classis,

tempestatis signa ponit, 'Edy Ti kopuoîs Spiritus Eurorum virides quum purpu- όρους νέφος ορθών στη χειμώνα σημαίνει. . rat undas.”

όθεν και Αρχίλοχος ποίησε, γλαύχόρα [Fur. Ant. Cerda cit. edit. Virg. Ecl. et Babùs ydp Bon Kýuaou TapecoeTAL FOTOS, Geor. 1607. p. 261.]

αμφί δ' άκρας ορθόν ίσταται νέφος. . Idem editor Claudianum etiam imi- [Theoph. Sign. Temp.] Heinsius hoc tantem notat.

vertens ita versificat. “ Heu nimium segoes, cauta qui mente Adspice nam vastum turbatum flac

notatis Si revolant mergi."

Et nubes montis vertice recta manent." (Claud. citat Cerda cit. edit. Virg. Ecl. [Theoph. Edit. Heins. Lug. Bat. 1613. et Geor. 1607. p. 261.]

p. 458.] Versus supra citatos numquam ipse Ne prætereamus felicissimos illos vidi, sed a Cerda sumsi. Idem ex Homeri versus, quibus in lliad. E. coPolitiano memorat,

pias aciei adversæ impetum sustinentes, “ Et repetunt siccum mergi atque ex cum nube monti insidente comparat. æquore clamant."

'Αλλ' έμενον νεφέλησιν εοικόσες, άς τε [Claud. citat Cerda cit. edit. Virg. Ecl.

Κρονίων et Geor. 1607. p. 261.] Νηνεμίης έστησεν επ' ακροπόλοισιν όρεσ

tibus æquor,

[ocr errors]

190

"Ηδη και πάπποι, λευκής γήρειον ακάνθης,
Σήμ' εγένοντανέμου, κωφής αλός οππότε πολλοί
"Ακροι επιπλείωσι, τα μεν πάρος, άλλα δ' οπίσσω.
Και θέρεος βρονται τε και αστραπαι ένθεν ίωσιν,
*Ενθεν επερχομένοιο περισκοπέειν ανέμοιο

!

[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

''Ατρέμας, όφρ' είδησι μένος Βορέαο, και tavit, 'Επί πλειάδι δυομένη, εάν λάμψη άλλων

κατά Πάρνηθα, και Βρίλητταν, και Υμητ. Ζαχρειών ανέμων, οί τε νέφεα σκιόεντα τον, εάν μεν άπαντα καταλήψη μέγαν χειΠνοιήσι λιγυρήσι διασκιδνασιν αέντες. μώνα σημαίνει: εάν δέ τε δύο, ελάττω· εάν [Homer Iliad. E. 522.]

δε Πάρνηθα μόνον, ευδίεινον και εάν χειPlinius scribit, « Cum in cacaninibus μώνος όντος νεφέλη μακρά επί τον ύμητου, montium nubes consident, hyemabit.” χειμώνος επίτασιν σημαίνει. "Αθως και [Plin. Hist. Nat. xviij. 35.]

"Όλυμπος, και όλος ορέων κορυφαί κατεχόBeccaria notavit pubes rectas mon μεναι υπό νεφελών χειμέριον. [Theoph. tium verticibus considentes flatum Sign. Temp.] praemonere, [Beccaria Elettricismo Αr

189–191. Prognostica venti e dori-' tificiale, sup.) ut ipse in libellulo modo bus.-Jam tum pappi, (deciduæ lanu. publicato citavi. [Research. Atmos. gines), albi senium acanthi signum Phænom. c. vii, sect. 6. Lond. 1813.] venti fiant, quando multi maris muti Cum recta est nubium figura, ipsas summum supernatant, partim ante, cirrostratos vocant, cum flexuosa, cir- partim post. Ratio est quod lanugines ros; utraque montium cacuminibus, istæ et plumæ levi surgente vento ante ventum aut tempestatem insidere famine in aquæ superficiem portatæ solet. Aliquando aliis nubibus ut sci- in eadem ab eodem levi flatu agitantur. licet cumulis hæ cirrostrati insidunt; Virgilius, Aratum diligenter secutus, cum hoc fit, ambæ in nubem diversi ge- pluribus, de qnibus scripserat, ventorum neris paullatim mutabuntur, nempe in signis, subjungit, cumulostratum, quæ pro hac origine “ Sæpe levem paleam et frondes volionbes composita vocatur. Ex cumu tare caducas, lostrato, majore particularum conden- Aut summa nantis in aqua conludere satione facta evenit nimbus in pluviam plumas." itorus. Nemo est, ut opinor, qui hanc

[Virg. Geor. i. 369.] diversarum nubium inosculationem non De pappo seu lanugine caduca, ita vidit; ex qua agricolæ nostri quasi ex Nicander, certissimo indicio pluviosanm tempesta. Oιά τε δη γήρεια νέον τεθρυμμένα πάππος. tem expectant. Theophrastus hanc [Nicand. Alex. citat Scap. lex. sub nubium conjunctionem tempestatis in

πάππος.] dicium accipiebat. "ο εστι σημείον χει- Festus Avienus ita Arati versum vertit, μωνος, εάν νεφέλη δμόχρως, ή ύμενι λευκό, Jamque super latices florum volitaré χειμέριον όταν εστώτων νεφών έτερα επι senectam.” φέρεται, τα δε ημέρη χειμέρια. [Theoph. [Fest. Avien. Arat. prog. in Lat. vers.] Sign. Temp.) Nubes, quæ ante tem- Plinius venti indicium facit. pestatem et ventum interdum aliis quæ sentiatur folia Judentia. nubibus incumbunt; in montosis regi- Lanugo populi ant spinæ volitans, opibus etianı super piontibus et collibus aquisque pluma ingatans. [Plin. Hist.' ipsis considunt. Attractio ista quam Nat. xviii. 35.] recentiores philosophi electricam vo Et Politianus, teste Cerda, seribit, cant caussa esse dicitur cur nubes mu

Nec non prænuntiat Euros tuo inosculant, et pluviam effundent. Pluma natans foliumve errans pappique Interdum nubes hoc modo montibus volantes." insidentes, mutato (utar scientifica lin [Politian, cit. Cerda Virg. p. 262. gua) statu electrico, nimbi fiunt et circa 192--193. Etiam in æstate ex qua cacumina fulgura emittunt. Quod, parte fulgura tonitruaque eant, advecaussæ quamquam inscius, Theophras- nientem ventum expecta. Ratio hujus tus per fastidiosam descriptionem no- prognostici hæc est; cum nimbi elec

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

« Sine

anra

[merged small][ocr errors][merged small]

“Di patrii indigetes, quorum sub numine præceps
Congeritur rabies ventorum, et turbidus æther,
Queis scopuli, magnoque fremunt plangentia fluctu
Æquora, et arcano in pulsu tonitralia parent
Atria coelorum, Romæ cohibete furores!
Di patrii, audaces animos cohibete, nec ultra
Impius hic nostris irrumpat sedibus Hostis !”

Hæc Pater undoso se attollens gurgite Rhenus
Clamat, ut immani impositum molimine pontem,

trificati ex quibus fulgura fiunt, super- ventorum prælia vocat. veniente flamine portantur. Nihil fre- « Sæpe ego, cum flavis messorem indu. quentins observandum est tempestate

ceret arvis mutabili, quam, nubes in altiore loco Agricola, et fragili jam stringeret hordiversum cursum habere, ac eæ quæ

dea culmo, terræ viciniores sunt. Per plurima Omnia ventorum concurrere prælia experimenta circa ventos nuper a

vidi : me facta ; hoc est cum quo maxime Quæ gravidam late segetem a radicibus delectabar, quod per missas in aëra ma

inis chinas volantes istas quas vulgo bal- Sublime expulsam eruerent; ita ture loons vocant, superiora flamina, mox

bine nigro, inferiora fieri observaverim. Quum Ferret hyems culmumque levem stipuBoreas juxta terram faverit, eodem las que volantes.” vero tempore Auster supra illum cur

(Virg. Geor. i. 321.] sum flexerit ; tum mutato mox vento, Ventorum hoc e fulgure prognostiAustrum juxta terram flare inveni. cum a Theophrasto expressuni videtur. Qui autem ventus supra Austrum antea Εάν, νότου πνέοντος, βορράθεν αστράπτη, flaverit, idem jam Austri locum habet. Tavetal. (Theoph. Sign. Vent.] Étiam, Aliquando quatuor aut quinque ventos Και όθεν άν αι αστραπαι πυκναι γίνωνται, eodem tempore, sed diversa altitudine, εντεύθεν πνεύματα γίνεται θέρους όταν fantes per has machinas aerias mon- αστραπαί και βρόνται γίνωνται, εντεύθεν stravi. Horum ventorum singulus in πνεύματα γίνεται ισχυρά. εάν μέν σφόδρα vice sua super telluris superficiem fa- και ισχυρών αστράπτη, θάττον και σφοδρόvit. His notatis nequaquam mirum Tepov TVEÚcovoiv. [Virg. Geor. i. 321.] videatur cur fulmina, ex qua parte ve- A Plinio sensus paullo mutatur. “Cum niunt, ventum ex ea prognosticare 80- ab Agnilone tantum (fulgurat), in postelent. Plinius simpliciter de nubibus rum diem aquam portendit; cum a sep: monet, 46 Nubes cum

sereno cælo temtrione, ventum; cum ab Austro vel feruntur, a quacunque parte id est, ex Coro aut Favonio, nocte serena, fulgupectentur venti.” [Plin. Hist. Nat. raverit, ventum et imbrem ex iisdem xviii. 35.]

regionibus demonstrabit.” [Plin. Hist. Ceterum cum tempestas est, venti Nat. xviii. 35.] Paullo inferius obserdiversis et subito mutantibus cursum vat, “ Tonitrua matutina ventum sig. fiaminibus flare solent, unde Virgilius, nificant; inbrem meridiana. [Plin. de tempestate agens, concurrentia Hist. Nat. xviii. 35.]

/

[ocr errors]

Cæsareasque videt radianti in margine turmas :
Lignorum interea violenta compede vinctus,
Undarum vortex injecta niole laborat,
Atque repercusso luctantur litora fluctu.
Fervet opus, junctasque exæquat machina ripas.
Extemplo turbati animi; pavor, iraque gentes
Extimulant, trepidatque novo Germania marte.
Quin et terrificus Bardarum accendere clangor
Indigenas acies, totaque ardescere ripa
Agmina. Cærulei ad strepitum coiere Suëvi,
Vangionesque truces, et torto crine Sicambri:
Signa canunt; reboant æris nemora excita pulsu,
Antraque barbarico sacrorum exercita cantu
Dant gemitum, sanctæque tremunt in litore sylvæ.
Tum Pater ingentis præsumens omina famæ,
Attollit faciem, et fatis dia ora resolvit.

“ At Tu, siste pedem, qui jam felicibus armis
Fretus, adhuc placidos conturbas milite fines !
Indigetes metuas lucorum accendere Divos !
Cæruleos aditus sylvarum lugubre Numen
Insidet, et sacræ caliginis Horror obumbrat,
Pallentesque habitant Formæ, quas nocte silenti
Incola formidat: sæpe illum ad prælia cantu
Exacuunt Bardæ, et nemorum bacchata reclamant
Avia ; quæ circum Teuthates fulminat ingens,
Turbineque armisono graditur mavortius Hesus,
Lucorumque pater Taranis.Ne Tu irrita contra
Impius arma feras ! neque enim tibi lecta valebunt
Agmina. Nonne vides, ut sacris cincta corollis
Votiva erumpit ferali ardore juventus!
Illis festa dies : ita pronæ in bella cohortes
Subjecere necem pedibus, dum fortia munit
Sanctus corda furor, patriæque amor anxius urget;
Quippe nec oppressam claudet mors inclyta vitam,
Nec mesti in Stygio pallebunt litore manes;
Sed florentem iterum membris induta juventam
Olim anima ad solitas remeabit martia sedes,
Atque iterum dulci pro libertate recumbet
Cara inter nemora, et patrii juga conscia cultus.

“Quo, furiose, ruis? Quid Romæ audacia quæret ?
Arvane cincta gelu, et nunquam viduata pruinis
Litora, et antiquam populi turbare quietem !
Siste aquilas, Cesar! neque enim me victor inultus
Pollueris. Magnum Ausoniæ prosternet honores
Exitium, serosque manet vindicta nepotes.

[ocr errors][ocr errors]
« ZurückWeiter »